ژاپن نخستین موشک چندبارمصرف خود را با موفقیت آزمایش کرد

ژاپن برای نخستین‌بار در تاریخ صنعت موشکی خود، نمونه اولیه موشکی چندبارمصرف به نام RV-X را در یک پرتاب آزمایشی به پرواز درآورد.

این پرتاب که تقریباً ۴۰ ثانیه به طول انجامید و با توجه به مدت زمان و مسافت پیموده‌شده، در واقع «پرش» محسوب می‌شود، در تاریخ ۱۱ ژوئیه در مرکز آزمایش نوشیرو متعلق به آژانس اکتشافات هوافضای ژاپن (JAXA) انجام شد. موشک آزمایشی ژاپن که حدود ۷٫۳ متر ارتفاع و تنها یک موتور دارد، اندکی بیش از ۱۰ متر از سطح زمین بلند شد و سپس مسافتی افقی به طول تقریباً ۱۵ متر را در سرتاسر سکوی بتنی پیمود و در نقطه‌ای روبه‌روی محل برخاست، فرودی نرم و کنترل‌شده را تجربه کرد.

پرواز کم‌ارتفاع موشک RV-X تنها جهشی کوچک برای این پرتابگر به شمار می‌آید؛ اما در عین حال، گامی بزرگ در برنامه فضایی ژاپن محسوب می‌شود.

این پرواز مطابق با برنامه پیش رفت و جاکسا و شرکای این سازمان را یک گام به دستیابی به فناوری‌ای نزدیک‌تر کرد که تنها تعداد محدودی از موشک‌های مداری به آن دست یافته‌اند؛ از جمله فالکون ۹، فالکون هوی و استارشیپ اسپیس‌ایکس، نیوگلن بلو ارجین و به‌تازگی لانگ مارچ 10B چین.

موشک RV-X با همکاری جاکسا و شرکت صنایع سنگین میتسوبیشی ساخته شده و به‌عنوان پیش‌نمونه‌ای برای پروژه آزمایشی موشکی تک‌مرحله‌ای و چندبارمصرف به نام کالیستو (CALLISTO) عمل می‌کند.

پروژه کالیستو یک همکاری مشترک میان جاکسا، آژانس فضایی فرانسه (CNES) و مرکز هوافضای آلمان (DLR) است و هدف آن ساخت موشکی تک‌مرحله‌ای با قابلیت پرتاب عمودی، فرود عمودی، بازسازی و استفاده دوباره است. این موشک همچنین نقش نمونه‌ای پیشگام را ایفا خواهد کرد تا جاکسا بتواند وارد عرصه خدمات پرتاب مقرون‌به‌صرفه مبتنی بر موشک‌های چندبارمصرف شود.

موشک H3، به‌عنوان پیشرفته‌ترین موشک عملیاتی ژاپن، در سال ۲۰۲۳ معرفی شد؛ اما از ابتدا برای استفاده دوباره طراحی نشده بود. این موشک نسبت به نسل قبلی خود، یعنی H-2A که سال گذشته بازنشسته شد، کارآمدتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر است. با این حال، دو مورد از هشت پرتاب H3 به موفقیت کامل نرسیده‌اند و از نظر کاهش هزینه‌ها همچنان با مراحل چندبارمصرف موشک‌های پیشرفته فاصله دارد. به همین دلیل، جاکسا از هم‌اکنون روی جانشین آینده H3 کار می‌کند.

جاکسا در وب‌سایت خود اعلام کرده است: «موشک‌های چندبارمصرف نیازمند بررسی امکان‌سنجی عملیاتی هستند. ما با انجام آزمایش‌های مکرر روی یک نمونه واقعی، شامل بررسی فرایندهای نگهداری، عملیات، جابه‌جایی موشک و آماده‌سازی سکوی پرتاب پیش از آزمون‌های پروازی، توانستیم رویه‌های عملیاتی لازم را برای استفاده مکرر از موشک‌های آینده توسعه دهیم.»

آزمایش اخیر و خود موشک RV-X تا حدی یادآور نمونه اولیه‌ای از برنامه توسعه استارشیپ اسپیس‌ایکس است. نمونه اولیه این موشک به نام «استارهاپر» در سال ۲۰۱۹ به دلیل ظاهر غیرمعمولش با برج آب مقایسه می‌شد. آن موشک فولادی کوتاه‌قد با سه پایه، در نخستین آزمایش پرش خود در پایگاه استاربیس اسپیس‌ایکس در جنوب تگزاس، حدود ۲۰ متر به‌صورت عمودی از روی زمین بلند شد و دوباره به همان نقطه بازگشت.

موفقیت استارهاپر راه را برای پرش‌های بلندتر و طولانی‌تر هموار کرد و اسپیس‌ایکس به‌تدریج طراحی استارشیپ را تکامل داد. جاکسا نیز قصد دارد همین مسیر را برای RV-X طی کند. اکنون که این موشک نخستین پرش ۱۰ متری خود را با موفقیت انجام داده، آژانس فضایی ژاپن به دنبال اهداف بلندپروازانه‌تری است. انتظار می‌رود RV-X در پرواز بعدی خود تا ارتفاع حدود ۱۰۰ متر اوج بگیرد و پیش از فرود، علاوه بر حرکت جانبی، مرحله‌ای از شناوری را نیز در برنامه پرواز خود اجرا کند.