فضاپیمایی از فاصله ۴۶۰۰ کیلومتری مریخ عبور کرد و تایم‌لپس شگفت‌انگیزی را ثبت کرد!

فضاپیمایی از فاصله ۴۶۰۰ کیلومتری مریخ عبور کرده و تصاویری خیره‌کننده را ثبت کرده است. جهان به قدری وسیع است که هرگز قادر به مشاهده تمامی آن نخواهیم بود، اما برخی از شگفت‌انگیزترین و اسرارآمیزترین اجرام کیهانی در نزدیکی منظومه شمسی ما قرار دارند.

به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert، یکی از این اجرام، سیارکی مرموز به نام سایکی (Psyche) است که فضاپیمای ناسا به سمت آن در حال حرکت است. دانشمندان امیدوارند اطلاعاتی بی‌سابقه درباره این جرم به دست آورند. پژوهشگران اعلام کرده‌اند: «برای نخستین بار، در حال کاوش جهانی هستیم که نه از سنگ و نه از یخ، بلکه عمدتاً از فلز تشکیل شده است.»

در مسیر رسیدن به این سیارک، فضاپیمای سایکی تصاویری شگفت‌انگیز از منظومه شمسی ثبت کرده که یکی از زیباترین آن‌ها، تایم‌لپسی خیره‌کننده از مریخ است. در تاریخ ۱۵ مه ۲۰۲۶، این فضاپیما از فاصله حدود ۴۶۰۰ کیلومتری سطح مریخ عبور کرد و با سرعتی بیش از ۱۹ هزار و ۸۰۰ کیلومتر در ساعت از کنار سیاره سرخ گذشت. این عبور نزدیک تنها برای ثبت تصاویر زیبا نبود، بلکه دو هدف مهم علمی را نیز محقق کرد.

نخست اینکه این مانور به عنوان نوعی تمرین نهایی برای مأموریت اصلی محسوب می‌شد و به دانشمندان این امکان را داد تا ابزارهای فضاپیما را کالیبره کنند. در جریان این عبور، فضاپیما موفق به بررسی دقیق شوک‌کمانی (Bow Shock) مریخ شد؛ ناحیه‌ای که مانند موجی در جلوی یک کشتی، ذرات باردار باد خورشیدی را از اطراف سیاره منحرف می‌کند. همچنین دوربین‌های فضاپیما از کلاهک یخی قطب جنوب مریخ که حدود ۷۰۰ کیلومتر وسعت دارد و نیز از دهانه برخوردی هویگنس با ساختار دو حلقه‌ای آن تصویربرداری کردند.

دومین دستاورد این مانور، استفاده از کمک گرانشی مریخ بود؛ روشی که طی آن، فضاپیما بدون مصرف سوخت اضافی، از نیروی گرانش سیاره برای افزایش سرعت خود بهره می‌برد. «دان هان»، مسئول هدایت مأموریت سایکی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا (JPL)، گفت: «بررسی‌ها نشان داد که مریخ سرعت فضاپیما را حدود ۱۶۰۰ کیلومتر در ساعت (معادل هزار مایل در ساعت) افزایش داد و صفحه مداری آن را نیز حدود یک درجه نسبت به خورشید تغییر داد.»

در این روش، فضاپیما بخشی بسیار ناچیز از انرژی مداری مریخ را دریافت می‌کند؛ موضوعی که باعث کاهش بسیار اندک سرعت حرکت مریخ می‌شود، اما برای فضاپیما شتابی ارزشمند ایجاد می‌کند، بدون آنکه حتی یک گرم از سوخت زنون خود را مصرف کند. «باب میس»، مدیر پروژه سایکی، گفت: «این مانور گرانشی سال‌ها برنامه‌ریزی شده بود و تیم ناوبری آن را دقیقاً مطابق برنامه اجرا کرد. اکنون فضاپیما در مسیر درست برای رسیدن به سیارک سایکی در تابستان سال ۲۰۲۹ قرار دارد.»

مقصد نهایی این مأموریت، سیارکی به نام ۱۶ سایکی است که در سال ۱۸۵۲ توسط ستاره‌شناس ایتالیایی آنیباله دِ گاسپاریس کشف شد و نام خود را از الهه روح در اساطیر یونان گرفته است. دانشمندان گمان می‌کنند این سیارک ممکن است هسته آهنی برهنه یک سیاره اولیه باشد؛ هسته‌ای که پس از برخوردهای سهمگین میان اجرام آغازین منظومه شمسی، لایه‌های بیرونی خود را از دست داده است. به همین دلیل، سایکی می‌تواند پنجره‌ای مستقیم به درون سیاره‌های اولیه منظومه شمسی باشد؛ چیزی که تاکنون هرگز امکان مطالعه آن وجود نداشته است.

این سیارک در کمربند سیارکی میان مریخ و مشتری قرار دارد؛ منطقه‌ای که حدود سه برابر دورتر از فاصله زمین تا خورشید است و مرز میان سیارات سنگی و غول‌های گازی منظومه شمسی محسوب می‌شود. سایکی در طولانی‌ترین بعد خود حدود ۲۸۰ کیلومتر قطر دارد و تقریباً هم‌اندازه ایالت ماساچوست آمریکا است، اما ترکیب واقعی آن هنوز مشخص نیست.

فضاپیمای سایکی که در سال ۲۰۲۳ با موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس به فضا پرتاب شد، تقریباً به اندازه یک زمین تنیس تک‌نفره است و انرژی خود را از صفحات خورشیدی تأمین می‌کند. این فضاپیما به مجموعه‌ای از ابزارهای پیشرفته مجهز است، از جمله: دوربین چندطیفی برای تصویربرداری در طول موج‌های مختلف، طیف‌سنج پرتو گاما و نوترون برای تعیین ترکیب شیمیایی سطح سیارک، مغناطیس‌سنج برای بررسی میدان مغناطیسی باقی‌مانده و سامانه مخابراتی باند X برای اندازه‌گیری میدان گرانشی و ساختار داخلی سیارک.

همچنین این مأموریت در حال آزمایش سامانه پیشرفته ارتباط نوری اعماق فضا (DSOC) است؛ فناوری‌ای که داده‌ها را به‌جای امواج رادیویی، با لیزرهای فروسرخ به زمین ارسال می‌کند. این سامانه پیش‌تر با ارسال نخستین ویدیوی گربه از فضای میان‌سیاره‌ای توجه زیادی را جلب کرده بود.

به گفته پژوهشگران، هنوز مشخص نیست که سایکی واقعاً هسته فلزی یک سیاره باستانی است یا توده‌ای از قطعات به‌هم‌پیوسته، مشابه سیارک بنو. پاسخ این پرسش احتمالاً در اوت ۲۰۲۹، زمانی که فضاپیمای سایکی به مقصد خود برسد، روشن خواهد شد. «لیندی الکینز-تانتون»، پژوهشگر ارشد این مأموریت، در پایان گفت: «اکنون، مقصد بعدی ما سیارک سایکی است.»