دانشمندان کامپیوترهایی برای میمون‌ها طراحی کردند؛ یادگیری سریع بازی‌ها توسط آن‌ها!

کد خبر: ۹۳۴۷۰۸ تاریخ انتشار: ۲۱ : ۲۳ – ۲۱ مرداد ۱۴۰۵

دانشمندان موفق به ساخت کامپیوتری برای میمون‌ها شده‌اند که آن‌ها به سرعت یاد می‌گیرند چگونه بازی کنند. موج هوش مصنوعی به میمون‌های وحشی نیز رسیده است، اما کپوچین‌های جنگل‌های کاستاریکا به منظور تولید محتوای بی‌کیفیت به کار نخواهند رفت. در عوض، پژوهشگران سامانه‌ای کامپیوتری طراحی کرده‌اند که به آن‌ها این امکان را می‌دهد تا توانایی‌های شناختی این میمون‌های کنجکاو را در زیستگاه طبیعی‌شان مورد بررسی قرار دهند.

به گزارش انتخاب، پژوهشگران با طراحی و نصب سامانه‌ی هوش مصنوعی کپوچین‌ای‌آی در جنگل‌های کاستاریکا، به ارزیابی توانایی‌های شناختی و رفتار میمون‌های وحشی پرداخته‌اند. این سامانه نوآورانه به نام «کپوچین‌اِی‌آی» (CapuchinAI) توسط دانشمندان دانشگاه اموری و مؤسسه فناوری جورجیا طراحی و در منطقه حفاظت‌شده جنگلی تابوگا مستقر شده است. تمام اجزای این سامانه درون جعبه‌ای مقاوم در برابر شرایط جوی و آسیب‌های احتمالی حیات‌وحش قرار گرفته که پژوهشگران آن را با استفاده از قطعات خریداری‌شده از فروشگاه محلی سرهم کرده‌اند.

پس از استقرار سامانه در جنگل‌های کاستاریکا، نرم‌افزار تشخیص چهره حضور کپوچین‌های سرسفید (Cebus imitator) را شناسایی و سامانه را فعال کرد. نمایشگر با نور آبی درخشانی روشن شد و این صحنه کنجکاوی میمون‌ها را برانگیخت. فدریکو سانچس وارگاس، نویسنده‌ی اول مقاله و دانشجوی دکترای انسان‌شناسی در دانشگاه اموری، بیان می‌کند: «کپوچین‌ها عموماً حیواناتی بسیار کنجکاو هستند و هرگاه با چیزی تازه یا غیرعادی روبه‌رو شوند، به‌سرعت به آن نزدیک می‌شوند.»

میمون‌ها در حین بازی با صفحه‌نمایش، گاهی به‌طور ناخواسته باعث آزاد شدن یک برش موز می‌شدند. سانچس وارگاس توضیح می‌دهد: «در این مرحله، هنوز هیچ‌کدام نمی‌دانستند موز را چطور به دست آورده‌اند، اما حالا می‌دانستند که می‌توانند یک تکه موز بگیرند. یکی از ویژگی‌های مهم کپوچین‌ها، در کنار روحیه جست‌وجوگرشان، پشتکار آن‌ها است.» در ادامه، بیشتر کپوچین‌ها متوجه شدند که با لمس صفحه به شیوه‌ای خاص می‌توانند خوراکی دریافت کنند؛ برای مثال، برخی از آن‌ها لب‌های خود را به صفحه می‌چسباندند.

سانچس وارگاس می‌گوید: «در هر گروه، پس از شش جلسه، از میان ۱۰ میمونی که برای نخستین‌بار به‌طور تصادفی صفحه را لمس کردند، هشت میمون رفتارهایی نشان دادند که بیانگر درک کامل نحوه کار با سامانه بود؛ از جمله اینکه فقط صفحه را لمس می‌کردند و هم‌زمان با لمس آن، دستشان را کنار محل تحویل خوراکی قرار می‌دادند تا پاداش غذایی را پیش‌بینی کنند.»

به گفته‌ی وارگاس، سامانه ساخت آن‌ها از پژوهش‌های فرانس دوال، نخستی‌شناس فقید و پیشگامی که در طول دهه‌ها مشاهده و آزمایش دقیق، نگاه انسان به هوش، همدلی و اخلاق در دیگر جانوران را تغییر داد، الهام گرفته است.

کپوچین‌ای‌آی می‌تواند در آینده برای جمع‌آوری داده‌های دقیق و باکیفیت درباره نخستی‌ها، در حالی که آن‌ها در زیستگاه طبیعی خود به زندگی روزمره ادامه می‌دهند، به کار گرفته شود. نرم‌افزار تشخیص چهره‌ی سامانه نیز می‌تواند کپوچین‌ها را به‌صورت جداگانه شناسایی و داده‌های رفتاری آن‌ها را با کمترین اختلال در زندگی طبیعی‌شان ثبت کند.

سانچس وارگاس می‌گوید: «در گذشته، هر آزمایش شناختی جدید در طبیعت به ساخت دستگاهی کاملاً جدید و اختصاصی نیاز داشت. اما حالا اگر بخواهیم یک توانایی شناختی تازه را آزمایش کنیم، کافی است آزمون جدید را کدنویسی و بلافاصله آن را روی صفحه اجرا کنیم.»

سانچس وارگاس به‌طور ویژه می‌خواهد بداند آیا میان میمون‌های مختلف نیز تفاوت‌های شناختی وجود دارد و اگر چنین تفاوتی وجود دارد، چه عواملی آن را ایجاد می‌کنند. او معتقد است ابزاری مانند کپوچین‌ای‌آی می‌تواند به پژوهشگران این امکان را دهد که میمون‌ها را به‌صورت خودکار شناسایی و داده‌هایی درباره‌ی زندگی آن‌ها جمع‌آوری کنند و این اطلاعات را در کنار هم قرار دهند تا مشخص شود چه عواملی بر رفتار و توانایی‌های شناختی آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

کپوچین‌ای‌آی، همان‌طور که از نامش پیداست، فعلاً برای میمون‌های کوچک‌تر طراحی شده است. اما تیم پژوهش معتقد است می‌توان سامانه را برای مطالعه‌ی دیگر نخستی‌ها نیز سازگار کرد. سانچس وارگاس می‌گوید: «دوست دارم این روش به ابزاری برای تولید داده‌های باکیفیت و قابل‌مقایسه در پایگاه‌های میدانی مختلف نخستی‌شناسی و حتی میان گونه‌های مختلف تبدیل شود.»

وارگاس در پایان افزود: «ما عمیقاً به ماهیت باز و مشارکتی علم متعهد هستیم. به همین دلیل، همه‌ی منابعی را که برای توسعه‌ی این پروژه استفاده کردیم، به‌صورت آزاد در مقاله‌ی خود به اشتراک گذاشته‌ایم.»

این پژوهش در مجله‌ی American Journal of Primatology منتشر شده است.