گزارشی از طبیعتگردی یا آسیب به طبیعت؟
مائده زارعپور: هر بار که به طبیعت میرویم، گاهی چیزی از ما آنجا جا میماند. طبیعت ایران سالهاست میزبان گردشگرانی است که گاهی بیآنکه بخواهند، ردِ حضورشان را روی زمین باقی میگذارند. مسئله اما فقط رفتار یک گردشگر نیست؛ وقتی تعداد بازدیدکنندگان از یک منطقه بالا میرود، پای مدیریت، زیرساخت، آموزش و نظارت هم به
مائده زارعپور: هر بار که به طبیعت میرویم، گاهی چیزی از ما آنجا جا میماند. طبیعت ایران سالهاست میزبان گردشگرانی است که گاهی بیآنکه بخواهند، ردِ حضورشان را روی زمین باقی میگذارند. مسئله اما فقط رفتار یک گردشگر نیست؛ وقتی تعداد بازدیدکنندگان از یک منطقه بالا میرود، پای مدیریت، زیرساخت، آموزش و نظارت هم به میان میآید.
۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، روزی که یک درخواستِ ساده اما بنیادین در سایت کارزار شکل گرفت. درخواستی از دلِ نگرانیِ سالها تجربهی تلخِ دیدنِ طبیعتی که هر روز زخمیتر از دیروز بود. طبیعتی که آرامآرام دارد ردِ حضور ما را پس میدهد.
گروهی از فعالانِ گردشگریِ مسئولانه، راهنمایانِ طبیعتگردی، و دوستدارانِ محیطزیست، گرد هم آمدند تا دیگر فقط از وضعیتِ اسفبارِ مناطق مختلف گلایه نکنند، بلکه دست به کارزارِ عملی بزنند. کارزاری با عنوانِ «درخواست ساماندهی و نظارت مؤثر بر تورهای طبیعتگردی برای جلوگیری از تخریب محیطزیست.»
این روزها، حصارچال و مسیرِ منتهی به علمکوه، به تازهترین و تلخترین مصداقِ این بحران تبدیل شدهاند. این روزها تصاویری از برخی مناطق طبیعتگردی حصارچال در شبکههایِ اجتماعی دستبهدست میشود؛ تصاویری از انباشتِ زباله در مسیرهای گردشگری و کوهستانیِ منتهی به علمکوه.
لکههایی از پلاستیک و بطری و ظروف یکبارمصرف که انگار دستی ناآشنا روی نقاشی طبیعت خط کشیده باشد.این مسئله البته تازه نیست.
وقتی نظراتِ کاربران را میخوانی، بیشتر از هر چیز یک چیز به چشم میآید: همه دنبالِ مقصرند.
عدهای میگویند مردم باید آموزش ببینند. عدهای از کمبود زیرساخت و مدیریت پسماند حرف میزنند. این حرفها هم بیراه نیست.
یکی نوشته است: «چرا اینقدر بیفرهنگ شدهایم؟ کسی که بطری آب و بستهی خوراکی اش را تا علمکوه میبرد، باید همان زباله را تا پایین برگرداند.»
کاربر دیگری اما انگشت اتهام را به سمت مسئولان میگیرد: «وقتی قانونِ درستوحسابی وجود ندارد، وقتی برای جمعآوری زباله برنامهای نیست، چطور میشود همهی تقصیر را گردن مردم انداخت؟»
و درست همینجا، ماجرا پیچیدهتر میشود.
آیا آموزش، فرهنگسازی و تذکر کافی است؟
در مناطقِ طبیعی و گردشگری، فقط نصبِ تابلویِ «زباله نریزید» کافی نیست. در کنارِ آموزش، باید سازوکارِ نظارت و برخورد با تخلف نیز وجود داشته باشد؛ بهگونهای که اگر فردی عمداً زباله را در طبیعت رها کرد و تخلفِ او قابلِ اثبات بود، مطابقِ قوانین و مقرراتِ مربوط با او برخورد شود.
جریمه، قرار نیست جای آموزش را بگیرد و آموزش هم جای قانون را.
مسئولان میتوانند برای مناطقِ پرترددِ گردشگری، برنامهی مشخصتری داشته باشند:
- تعیینِ نقاطِ مشخص برای جمعآوری موقتِ زباله
- نصب تابلوهای اطلاعرسانی در ورودیها
- آموزشِ گردشگران
- پاکسازیِ دورهایِ مسیرها
- افزایش نظارت در روزهای پرتردد
- مشخص کردنِ دقیقِ نهادی که مسئولِ پیگیری وضعیتِ هر منطقه است
حتی میتوان از ظرفیتِ گروههای کوهنوردی، انجمنهای محیطزیستی و جوامع محلی برای پاکسازی و آموزش استفاده کرد؛ نه اینکه تمامِ بارِ حفاظت از طبیعت بر دوش چند داوطلب و فعال محیطزیست گذاشته شود.
اگر زیرساختِ کافی وجود ندارد، گردشگر باید زبالهی خود را تا نقطهی مناسبِ بعدی با خود حمل کند؛ و اگر یک منطقه ای گردشگرپذیر است و حجم ورود گردشگران به آن بالاست، مسئولان نیز باید برای این حجم از حضور، چارهای پایدار داشته باشند و نمیتوان فقط از مردم انتظار داشت و سهمِ مدیریت، آموزش، نظارت و پاکسازی را نادیده گرفت.
در نهایت، بحران هایی چون حصارچالِ امروز، بیش از هر چیز به یک قراردادِ نانوشته میانِ سه طرف نیاز دارد: طبیعتگرد، جامعه و مسئولان.
طبیعتگرد باید بداند کوه، جای باقی گذاشتنِ خاطرهی زبالههای او نیست.
مسئولان باید بدانند حفاظت از طبیعت فقط با نصبِ یک تابلو تمام نمیشود؛ قانون، نظارت، زیرساخت و پاکسازی مستمر هم بخشی از این مسئولیت است.
و جامعه باید یاد بگیرد که مطالبهگری فقط با گرفتنِ عکس از زبالهها و نوشتنِ «چرا جمع نمیکنند؟» پایان نمیگیرد؛ باید از متولیان پرسید چه برنامهای برای پیشگیری از تکرارِ این وضعیت دارند.
کارزارِ ۷ اردیبهشت، با امضاهای جمعشده و رساندن صدا به گوشِ مسئولان، تنها یک قدمِ اول بود. حصارچال اما، آزمونی است برای سنجشِ جدیتِ آن درخواست.
برچسب ها :حفاظت از محیط زیست ، کارزار
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰