نئاندرتال‌ها احتمالاً ۵۵ هزار سال پیش به دل بیابان‌های عربستان پا گذاشته‌اند

کد خبر: ۹۳۵۹۴۴

تاریخ انتشار: ۲۲ : ۲۱ – ۳۰ مرداد ۱۴۰۵

به گزارش انتخاب، نئاندرتال‌ها احتمالاً ۵۵ هزار سال پیش به عمق بیابان‌های عربستان رسیده بودند. ابزارهای سنگی کشف‌شده در کنار دریاچه‌ای باستانی در عربستان سعودی نشان می‌دهند که نئاندرتال‌ها ممکن است حدود ۵۵ هزار سال پیش بسیار فراتر از محدوده‌ی شناخته‌شده‌ی خود به سمت جنوب پیش رفته و به مناطق داخلی شبه‌جزیره‌ی عربستان دست یافته باشند.

شباهت ابزارهای سنگی عربستان به نمونه‌های نئاندرتالی و قدمت ۵۵ هزار ساله‌ی آن‌ها، شواهد قوی‌تری برای حضور نئاندرتال‌ها در شمال این منطقه فراهم کرده است.

پژوهش جدید بر ابزارهای سنگی کشف‌شده در محوطه‌ی باستان‌شناسی جبل کاتفه-۱ (JKF-1) متمرکز است؛ مکانی که در نزدیکی شهر جبه و کنار بقایای دریاچه‌ای باستانی در بیابان نفود عربستان سعودی واقع شده است.

تیم پژوهشی صدها قطعه‌ی سنگی را از JKF-1 و محوطه‌های دیگر در عربستان، شام و شمال شرق آفریقا اندازه‌گیری و با یکدیگر مقایسه کرد. آن‌ها سپس با استفاده از داده‌های مکان‌هایی که هویت سازندگان ابزارهایشان بهتر شناخته شده بود، مدلی آماری ایجاد کردند تا احتمال نئاندرتال یا انسان خردمند بودن سازندگان هر مجموعه را تخمین بزنند.

نتایج نشان داد ابزارهای JKF-1 و محوطه‌ی کوچک‌تر ALM-3 بسیار بیشتر به ابزارهای نئاندرتالی شباهت دارند تا نمونه‌هایی که به انسان خردمند نسبت داده شده‌اند.

پژوهشگران برای تعیین دقیق‌تر قدمت محوطه، دانه‌های ماسه را با روش «لومینسانس برانگیخته‌ی نوری» بررسی کردند که نشان می‌دهد این رسوبات آخرین‌بار چه زمانی در معرض نور خورشید بوده‌اند. بررسی‌ها نشان داد انسان‌ها حدود ۵۵ هزار سال پیش در JKF-1 حضور داشته‌اند. ابزارها در لایه‌ای پیدا شدند که درست در مرز میان رسوبات خشک بیابانی و رسوبات جوان‌تر یک دریاچه قرار داشت.

به‌نظر می‌رسد این حضور با آغاز دوره‌ای مرطوب‌تر در منطقه هم‌زمان بوده است؛ زمانی که دریاچه‌ها دوباره شکل می‌گرفتند و بخش‌هایی از بیابان سبزتر می‌شدند. کنت برتزکه، باستان‌شناس دانشگاه توبینگن آلمان که در این پژوهش مشارکت نداشت، معتقد است افزایش بارندگی ممکن است حیوانات چراکننده را به داخل بیابان کشانده باشد و نئاندرتال‌ها نیز در تعقیب آن‌ها به این منطقه رسیده باشند.

نئاندرتال‌ها مدت‌ها عمدتاً به‌عنوان انسان‌تبارانی سازگار با اقلیم سرد اروپا شناخته می‌شدند، اما یافته‌های اخیر این تصویر را تغییر داده‌اند. آثار آن‌ها از اروپا تا سیبری و بخش‌هایی از خاورمیانه پیدا شده است. اگر حضور آن‌ها در شمال عربستان تأیید شود، مشخص خواهد شد که نئاندرتال‌ها توانایی حرکت و سازگاری با محیط‌هایی بسیار گرم‌تر و بازتر از زیستگاه‌هایی را داشته‌اند که معمولاً با آن‌ها مرتبط دانسته می‌شوند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که شواهد فعلی غیرمستقیم است. برتزکه نتایج مطالعه را محتمل می‌داند، اما می‌گوید ابزارهای سنگی به‌تنهایی برای اثبات قطعی حضور نئاندرتال‌ها کافی نیستند.

هو گروکات، باستان‌شناس دانشگاه مالت و از نویسندگان اصلی پژوهش نیز معتقد است کشف یک فسیل می‌تواند مسئله را روشن‌تر کند. مشکل اینجاست که گرمای عربستان شرایط مناسبی برای حفظ استخوان و DNA باستانی فراهم نمی‌کند. به همین دلیل، ابزارهای سنگی فعلاً مهم‌ترین سرنخ پژوهشگران برای شناخت انسان‌هایی هستند که ده‌ها هزار سال پیش در این منطقه رفت‌وآمد می‌کردند.

اگر پژوهش‌های آینده نشان دهند ابزارهای JKF-1 واقعاً ساخته‌ی نئاندرتال‌ها بوده‌اند، باید محدوده‌ی شناخته‌شده‌ی حضور آن‌ها را بسیار جنوبی‌تر از آنچه تاکنون تصور می‌شد در نظر گرفت.

این پژوهش در ژورنال Quaternary Science Reviews منتشر شده است.