دریافت سیگنال رادیویی از یک سیاره فراخورشیدی؛ کشف جدید دانشمندان!

دانشمندان برای نخستین بار موفق به دریافت سیگنال‌های رادیویی از یک سیاره فراخورشیدی شدند. گروهی از اخترشناسان با استفاده از آرایه رادیوتلسکوپی MeerKAT واقع در آفریقای جنوبی، توانستند انتشار امواج رادیویی را به‌طور مستقیم از سیاره‌ای خارج از منظومه شمسی شناسایی کنند. این سیگنال‌ها از سیاره فراخورشیدی Beta Pictoris b به‌دست آمده‌اند که فاصله‌ای حدود ۶۳ سال نوری از زمین دارد.

به گزارش انتخاب، پیش از این نیز امواج رادیویی شناسایی شده بودند، اما منبع دقیق این سیگنال‌ها مشخص نبود و معلوم نبود که آیا این سیگنال‌ها از خود سیاره ناشی می‌شوند یا از ستاره میزبان آن. در مطالعه جدید، پژوهشگران توانستند با اطمینان بالایی منبع سیگنال را به Beta Pictoris b نسبت دهند.

این کشف به معنای شناسایی حیات بیگانه نیست. پژوهشگران معتقدند که امواج رادیویی شناسایی‌شده احتمالاً ناشی از شفق‌های قطبی این سیاره هستند؛ پدیده‌ای که به‌دلیل برهم‌کنش ذرات باردار با جو و میدان مغناطیسی یک سیاره به‌وجود می‌آید. شفق‌های قطبی زمین نیز از همین فرایند ناشی می‌شوند.

برای شناسایی این سیگنال‌ها، اخترشناسان ستاره Beta Pictoris را در چهار نوبت در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با استفاده از MeerKAT رصد کردند. این ستاره حدود ۶۳.۴ سال نوری از زمین فاصله دارد و تاکنون سه سیاره به نام‌های Beta Pictoris b، Beta Pictoris c و Beta Pictoris d در اطراف آن شناسایی شده‌اند.

در داده‌های رادیویی، پژوهشگران فوران‌های کوتاه، تکرارشونده و قطبش دایره‌ای را در بازه فرکانسی ۰.۸۵ تا ۳.۵ گیگاهرتز مشاهده کردند. این ویژگی‌ها با سیگنال‌های رادیویی ناشی از شفق‌های قطبی همخوانی دارند.

پژوهشگران با استفاده از اختروش‌ها به‌عنوان نقاط مرجع در نقشه آسمان، توانستند محل انتشار سیگنال را مشخص کنند و نشان دهند که منبع آن Beta Pictoris b است، نه ستاره میزبان. Beta Pictoris یک ستاره «نوع اولیه» است که داغ‌تر و بزرگ‌تر از خورشید می‌باشد.

ویژگی‌های سیگنال شناسایی‌شده با فرایندی به نام ECMI مطابقت دارد. این فرایند در تولید شفق‌های قطبی روی زمین و مشتری نقش دارد. این سازوکار علاوه‌بر توضیح منشأ امواج رادیویی، اطلاعاتی درباره میدان مغناطیسی سیاره نیز در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد. براساس محاسبات محققان، میدان مغناطیسی Beta Pictoris b هزاران برابر قوی‌تر از میدان مغناطیسی زمین است.

Beta Pictoris b جرمی معادل ۱۰ تا ۱۲ برابر مشتری دارد و با سرعت زیادی می‌چرخد؛ این سیاره تنها در حدود ۸ تا ۹ ساعت یک دور کامل به دور محور خود می‌زند. پژوهشگران بر این باورند که چرخش سریع سیاره در تأمین انرژی انتشار رادیویی شفق‌های آن تأثیر دارد.

میدان‌های مغناطیسی می‌توانند از جو سیارات در برابر بادهای ستاره‌ای محافظت کنند. به همین دلیل، بررسی میدان مغناطیسی سیارات فراخورشیدی می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره شرایط حاکم بر آن‌ها و احتمال وجود محیط‌های مناسب برای حیات در اختیار اخترشناسان قرار دهد.

یافته‌های این پژوهش هنوز همتاداوری نشده و پیش‌نویس مقاله آن در arXiv منتشر شده است.