فقر و استرس مالی؛ عامل پیری زودرس مغز انسان

کد خبر: ۹۳۲۴۴۰
تاریخ انتشار: ۰۷ : ۱۶ – ۰۵ مرداد ۱۴۰۵

پژوهشی که به مدت ۵۰ سال ادامه داشته، نشان می‌دهد افرادی که در طول زندگی خود با فقر مواجه بوده‌اند، در دوران پیری با کاهش حجم مغز و افت توانایی‌های شناختی روبرو می‌شوند. به گزارش انتخاب، این تحقیق که توسط پژوهشگران دانشگاه کالج لندن انجام شده، تأکید می‌کند که فشار مالی مداوم می‌تواند تأثیرات قابل‌توجهی بر عملکرد مغز در میانسالی و سلامت آن در سال‌های بعدی زندگی بگذارد.

مطالعه‌ای که داده‌های پرسشنامه‌ای مادام‌العمر از ۲,۷۵۹ بزرگسال بریتانیایی را بررسی کرده، نشان می‌دهد افرادی که در جوانی و میانسالی با مشکلات مالی یا درآمد پایین مواجه بودند، معمولاً در سن ۵۳ سالگی نمرات پایین‌تری در آزمون‌های شناختی کسب کردند. این ارتباط حتی با در نظر گرفتن عواملی نظیر توانایی شناختی دوران کودکی، سطح تحصیلات و محرومیت‌های دوران کودکی نیز پابرجا بود.

در میان شرکت‌کنندگانی که در سنین ۶۹ تا ۷۱ سالگی اسکن مغزی انجام دادند، افرادی که درآمد پایین مداوم داشتند، با مشکلات جدی‌تری در سلامت مغز مواجه بودند. این مشکلات شامل کوچک‌شدگی مغز و افزایش فضاهای پر از مایع درون مغز بود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که فشار مالی مزمن نه تنها بر عملکرد شناختی بلکه بر ساختار فیزیکی مغز نیز تأثیر می‌گذارد و فرآیند پیری مغز را تسریع می‌کند.

دکتر ژاک ولز، نویسنده‌ی اصلی این مطالعه، توضیح می‌دهد که بیشتر تحقیقات قبلی تنها به یک مقطع خاص از زمان توجه کرده‌اند و بررسی نمی‌کنند که آیا فرد در آن زمان خاص با مشکلات مالی مواجه بوده یا خیر. اما مطالعه‌ی ما نشان می‌دهد که تداوم و انباشت مشکلات مالی در طول زندگی است که به مغز آسیب می‌زند.

تحقیق همچنین نشان داد که برخی گروه‌ها بیشتر از دیگران در معرض آسیب‌های ناشی از فقر هستند. ارتباط بین مشکلات مالی و سلامت ضعیف‌تر مغز در دوران پیری به ویژه در مردان، افرادی که در کودکی فقیر بوده‌اند و کسانی که حامل ژن APOE-ε4 هستند، بیشتر مشاهده شد. مردانی که سال‌ها با مشکلات مالی دست و پنجه نرم کرده‌اند، در ۵۳ سالگی نمرات پایین‌تری نسبت به زنان در آزمون‌های حافظه و توانایی‌های ذهنی کسب کردند.

پژوهشگران بر این باورند که این تفاوت به چند عامل مرتبط است. اول اینکه مردانی که در تنگدستی زندگی می‌کردند، بیشتر به رفتارهای ناسالم مانند سیگار کشیدن و مصرف الکل روی می‌آوردند. دوم اینکه در آن زمان، مردان معمولاً نان‌آور اصلی خانواده بودند و فشار روانی بیشتری برای تأمین مخارج زندگی احساس می‌کردند.

چندین مسیر بیولوژیکی می‌توانند ارتباط بین سختی مالی و پیری شناختی را توضیح دهند. یکی از مهم‌ترین آن‌ها التهاب مزمن است که می‌تواند ناشی از استرس طولانی‌مدت باشد. تحقیقات قبلی نشان داده‌اند که التهاب یکی از عوامل شناخته‌شده در تسریع پیری مغز و افزایش خطر زوال عقل است.

یافته جالب این است که اگرچه افرادی که مشکلات مالی داشتند، در ۵۳ سالگی عملکرد مغزی ضعیف‌تری داشتند، اما در سال‌های بعد، یعنی بین ۵۳ تا ۶۹ سالگی، حافظه‌شان با سرعت کمتری نسبت به دیگران کاهش یافت. یک توضیح ممکن این است که این افراد تا سن ۵۳ سالگی، بخش زیادی از توانایی‌های شناختی خود را از دست داده بودند و فضای زیادی برای افت بیشتر وجود نداشت.

پروفسور پراویتا پاتالای، یکی از پژوهشگران این مطالعه، در پایان می‌گوید: «حمایت از افرادی که با مشکلات مالی دست و پنجه نرم می‌کنند و تلاش برای کاهش فقر مزمن، می‌تواند به پیشگیری از زوال عقل و کاهش تعداد مبتلایان به آن در آینده کمک کند.»