قیمت‌ها افزایش یافته، اما کمبود کالا نداریم!

به گزارش خبرآنلاین، بازار کالاهای اساسی به روزهای پایانی شهریورماه نزدیک می‌شود و نشانه‌های رکود در سمت تقاضا به وضوح نمایان است. فعالان بازار اعلام می‌کنند که کمبودی در عرضه کالاها وجود ندارد و توزیع به طور مستمر ادامه دارد، اما همزمانی افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات ارزی و کاهش قدرت خرید خانوارها، شرایط را برای فروشندگان و مصرف‌کنندگان دشوار کرده است. در حالی که درآمد خانوارها معمولاً به تدریج و به صورت محدود افزایش می‌یابد، قیمت کالاهای مصرفی با سرعت بیشتری تغییر می‌کند. این شکاف منجر به تغییر تدریجی در الگوی خرید خانوارها شده است؛ به طوری که مصرف‌کنندگان ابتدا کالاهای غیرضروری و لوکس را کنار می‌گذارند و سپس حتی خرید کالاهای اساسی را نیز مدیریت و محدود می‌کنند.

در این شرایط، بازار از نظر موجودی با بحران مواجه نیست، اما از نظر تقاضا با ضعف روبه‌رو شده است. نوسانات نرخ ارز بار دیگر به یکی از عوامل تأثیرگذار بر بازار مواد غذایی تبدیل شده است. این تأثیر تنها محدود به کالاهای وارداتی نمی‌شود و محصولات تولید داخل نیز به واسطه وابستگی برخی از نهاده‌ها، مواد اولیه، کود، هزینه حمل‌ونقل و سایر عوامل تولید به ارز، تحت تأثیر تغییرات بازار ارز قرار می‌گیرند. این موضوع باعث شده است که چشم‌انداز قیمت‌ها در کوتاه‌مدت بیش از پیش به روند نرخ ارز وابسته باشد.

در این راستا، رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، درباره آخرین وضعیت بازار کالاهای اساسی در بخش عمده‌فروشی گفت: در روزهای اخیر و همزمان با نوسانات ارزی، در برخی کالاها افزایش قیمت مشاهده شده است، اما در حال حاضر هیچ کمبودی در بازار وجود ندارد و کالاها به شکل گسترده در شبکه توزیع عرضه می‌شوند. کنگری با تأکید بر فعالیت عادی زنجیره تأمین اظهار کرد: زنجیره تأمین در کنار زنجیره تولید در حال فعالیت است و مشکلی در زمینه تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد. به گفته وی، کالا به میزان کافی در شبکه توزیع موجود است و افزایش قیمت‌های اخیر بیشتر ناشی از نوسانات نرخ ارز است تا کمبود کالا.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با اشاره به روند بازار در هفته‌های گذشته افزود: در حدود ۲۰ روز اخیر، برخی کالاها از جمله حبوبات و برنج با روند کاهشی قیمت مواجه بودند، اما در پی نوسانات اخیر بازار ارز، قیمت برخی کالاها دوباره به سمت افزایش رفته است. وی درباره دامنه تأثیرگذاری نرخ ارز بر قیمت کالاها تصریح کرد: هر کالایی که به ارز وابستگی داشته باشد، متناسب با تغییرات نرخ ارز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. این موضوع تنها به کالاهای وارداتی مربوط نمی‌شود، بلکه کالاهای تولید داخل نیز از این شرایط تأثیر می‌پذیرند.

کنگری توضیح داد: ممکن است یک محصول کشاورزی در داخل کشور تولید شود و ارتباط مستقیمی با واردات نداشته باشد، اما نهاده‌ها و مواد اولیه مورد استفاده در تولید آن، از جمله کود شیمیایی و سایر نهاده‌های تولید، به ارز وابسته هستند. بنابراین تغییر نرخ ارز می‌تواند هزینه تمام‌شده تولید داخلی را نیز افزایش دهد و در نهایت خود را در قیمت بازار نشان دهد. وی تأکید کرد: به طور کلی، بخش مهمی از تحولات بازار مواد غذایی به نرخ ارز وابسته است. البته کمبود کالا نیز در صورت وقوع می‌تواند زمینه افزایش قیمت را فراهم کند، اما در شرایط فعلی چنین مسئله‌ای وجود ندارد و بازار از نظر تأمین کالا با مشکل مواجه نیست.

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با بیان اینکه کالا به میزان گسترده در شبکه توزیع وجود دارد، گفت: در حال حاضر کالا بیش از اندازه مورد نیاز در شبکه عرضه موجود است و مشکلی در زمینه تأمین کالاهای اساسی نداریم. بنابراین افزایش قیمت‌های اخیر را نمی‌توان به کمبود کالا نسبت داد. کنگری در ادامه به وضعیت قدرت خرید خانوارها اشاره کرد و گفت: افزایش حقوق معمولاً سالانه یک بار انجام می‌شود، اما تورم به شکل مستمر بر هزینه‌های خانوار اثر می‌گذارد. در چنین شرایطی، هر فرد متناسب با درآمد خود خرید می‌کند و توان هزینه‌کرد خانوارها محدودتر می‌شود.

وی افزود: کاهش قدرت خرید باعث شده مردم ابتدا کالاهای لوکس را از سبد مصرفی خود خارج کنند و سپس حتی در خرید کالاهای اساسی نیز محتاط‌تر شوند. خانوارها همچنان کالاهایی را که برای سفره آنها ضروری است تهیه می‌کنند، اما میزان خرید این محصولات نیز متناسب با درآمد و توان مالی آنها محدود شده است. کنگری ادامه داد: نتیجه چنین شرایطی، حاکم شدن رکود در بازار است. زمانی که قدرت خرید کاهش پیدا می‌کند، مصرف‌کننده ناچار است اولویت‌بندی کند و بخش قابل‌توجهی از کالاهایی را که در گذشته در سبد خرید خود قرار می‌داد، حذف یا خرید آنها را به حداقل برساند.

وی همچنین درباره تأثیر اجرای طرح کالابرگ بر فعالیت بنکداران اظهار کرد: کالابرگ تأثیر بسیار منفی بر فعالیت بنکداری‌ها گذاشته است، چرا که عمده‌فروشی‌ها مستقیماً با کالابرگ کار نمی‌کنند و بخش قابل‌توجهی از کالاهای مشمول این طرح از طریق فروشگاه‌های خرده‌فروشی عرضه می‌شود. به گفته کنگری، کالاهایی مانند برنج، گوشت، تن ماهی، مرغ و ماهی در قالب کالابرگ در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرند و همین مسئله باعث شده شهروندان برای استفاده از اعتبار کالابرگ بیشتر به سمت فروشگاه‌های خرده‌فروشی حرکت کنند.

وی تصریح کرد: این تغییر مسیر خرید، فعالیت عمده‌فروشی‌ها و بنکداری‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. در واقع، بخشی از تقاضایی که پیش از این از مسیر شبکه بنکداری عبور می‌کرد، اکنون به سمت فروشگاه‌های خرده‌فروشی و مراکز عرضه مرتبط با کالابرگ هدایت شده است. کنگری درباره قیمت برنج ایرانی در بازار گفت: در حال حاضر برنج ایرانی در بازار تا حدود ۴۸۰ هزار تومان نیز عرضه می‌شود. این رقم مربوط به قیمت در سطح بنکداری است و حدود ۱۵ درصد به آن اضافه می‌شود تا محصول در نهایت به دست مصرف‌کننده برسد.

وی درباره روغن نیز اظهار کرد: قیمت روغن براساس نرخ مصوب سازمان حمایت از تولیدکنندگان تعیین می‌شود و قیمت درج‌شده روی کالا، همان قیمت مصرف‌کننده است که محصول براساس آن به مصرف‌کننده نهایی عرضه می‌شود. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی درباره حبوبات نیز گفت: این گروه از کالاها در هفته‌های گذشته روند کاهشی داشتند، اما در پی نوسانات اخیر نرخ ارز، حبوبات نیز تا حدودی وارد روند افزایشی شده‌اند. کنگری با این حال تأکید کرد: افزایش قیمت به معنای کمبود کالا نیست. در تمام زمینه‌های غذایی و به‌خصوص کالاهای اساسی، تاکنون کمبود قابل‌توجهی در بازار مشاهده نشده است.

بر اساس نظارت‌های انجام‌شده، کالا در شبکه توزیع وجود دارد و از نظر تأمین با مشکل خاصی مواجه نیستیم. وی درباره قیمت نخود، لوبیا و عدس نیز توضیح داد: قیمت حبوبات بسته به کیفیت متفاوت است و تاکنون افزایش قیمت قابل‌توجهی در این بخش مشاهده نشده است. فهرست قیمت عمده‌فروشی این محصولات نیز قابل ارائه است و قیمت مصرف‌کننده با احتساب حدود ۱۶ درصد به قیمت عمده‌فروشی تعیین می‌شود. کنگری درباره چشم‌انداز بازار تا پایان شهریورماه نیز گفت: با توجه به فعالیت زنجیره تأمین و تولید و همچنین رقابتی بودن بازار، انتظار نداریم با کمبود کالا مواجه شویم. بنابراین از نظر تأمین کالا نگرانی خاصی وجود ندارد.

وی در عین حال تأکید کرد: مسئله اصلی در بخش قیمت، نوسانات نرخ ارز است. اگر نرخ ارز مدیریت شود، بازار مواد غذایی نیز می‌تواند به سمت ثبات حرکت کند. تجربه دو ماه گذشته نشان داد که در صورت ثبات ارز، قیمت‌ها نیز ثبات بیشتری پیدا می‌کنند و حتی در برخی بخش‌ها امکان کاهش قیمت وجود دارد. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی یادآور شد: طی دو ماه گذشته، بازار با نوسان شدید قیمتی مواجه نبود و در برخی کالاها روند نزولی مشاهده شد. واردات گسترده و همچنین فصل برداشت محصولات کشاورزی از جمله عواملی بود که به کاهش قیمت‌ها کمک کرد. با این حال، افزایش قیمت‌های اخیر عمدتاً تحت تأثیر نوسانات ارزی اتفاق افتاده است.

کنگری در ادامه به تغییر سبد مصرف خانوارها اشاره کرد و گفت: مردم در شرایط فعلی بیشتر به سمت کالاهایی می‌روند که مستقیماً با سفره آنها ارتباط دارد. محصولاتی مانند پنیر، چای، حبوبات و برنج همچنان در اولویت خرید خانوارها قرار دارند. وی افزود: در مقابل، خرید بسیاری از محصولات خوراکی غیرضروری یا کالاهایی که بیشتر جنبه مصرف تفننی و لوکس دارند، کاهش پیدا کرده و بازار این محصولات کسادتر شده است. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی همچنین تعطیلی مدارس را یکی دیگر از عوامل مؤثر بر کاهش فروش برخی محصولات دانست و گفت: تعطیلی مدارس نیز بر کسادی بازار برخی خوراکی‌ها اثر گذاشته است، چرا که بخشی از خرید و فروش این محصولات مربوط به مصرف دانش‌آموزان در مدارس بود.

کنگری در پایان تأکید کرد: رکود فعلی بازار مواد غذایی تنها به کاهش قدرت خرید مردم مربوط نمی‌شود و مجموعه‌ای از عوامل از جمله تغییر الگوی مصرف، اجرای کالابرگ و تعطیلی مدارس بر میزان تقاضا اثر گذاشته‌اند. با این حال، از نظر تأمین کالاهای اساسی، در حال حاضر کمبودی در بازار وجود ندارد و متغیر تعیین‌کننده در مسیر قیمت‌ها، همچنان نرخ ارز است.