شعر فارسی، گنجینه‌ای از «شهیدان» را به یادگار گذاشته است

نرگس کیانی: «خیمه هنر» عنوان رویدادی است که در آن هنرمندانی از رشته‌های مختلف هنری، ایده‌های خود را در ارتباط با حسین(ع) بازتعریف می‌کنند. این هنرمندان شامل پرده‌خوانان، نقالان، تعزیه‌خوانان، شبیه‌گردانان، شاعران، نقاشان و خطاطان هستند. این رویداد که در حال حاضر دومین دوره خود را در محوطه مجموعه تئاتر شهر برگزار می‌کند، به گفته مسئولان، نتیجه «هم‌افزایی تمامی زیرمجموعه‌های معاونت امور هنری» است. «خیمه هنر» از روز یکشنبه، ۷ تیرماه برابر با ۱۳ محرم آغاز شده و تا روز سه‌شنبه، ۱۶ تیرماه برابر با ۲۲ محرم ادامه خواهد داشت. در شامگاه سه‌شنبه ۹ تیرماه، این رویداد میزبان چهره‌هایی چون ابوالفضل ورمزیار (مرشد و نقال پیشکسوت)، جواد خداوندی (سرپرست گروه تعزیه احرار از روستای بق دامغان) و سعید بیابانکی (شاعر شناخته‌شده معاصر) بود.

یار را از یارِ یار اندیشه کن/ چگونه حبیب بن مظاهر توانست و مختار نتوانست؟ «عابس و حق‌الناس» عنوان نَقلی بود که ابوالفضل ورمزیار برای اجرا در شب سوم «خیمه هنر» انتخاب کرده بود. او در گفت‌وگو با خبرآنلاین در مورد دلیل این انتخاب، اظهار داشت: «هدف ما معرفت‌شناسی قیام حسین(ع) است، نه صرفاً روایت داستان قیام ایشان. زیرا همه با داستان حسین(ع)، ابوالفضل‌العباس(ع)، علی‌اکبر(ع) و… آشنا هستند. اگرچه بازگویی این داستان‌ها نیز لذت‌های خاص خود را دارد، اما هدف من پرداختن به داستان‌های کمتر شنیده شده و پاسخ به این سوال بود که یاران کمتر شناخته‌شده امام چه ویژگی‌هایی داشتند که توانستند به ایشان «آری» بگویند؟ چرا پیرمردی نحیف چون حبیب بن مظاهر و مسلم بن عوسجه خود را به کربلا رساندند اما مختار نرسید؟» او که خود را «پیرمرد و ته‌کاسه‌ای جامِ نقالان و پرده‌خوانان» معرفی کرد، افزود: «پس هر کسی نمی‌تواند در صف یاران حسین(ع) قرار گیرد و همان‌طور که در ابتدای نَقل اشاره کردم: یار را از یارِ یار اندیشه کن… در شناخت حسین(ع) همین بس که ببینیم چه کسانی در صف یاران حسین(ع) قرار گرفتند و نه فقط او را یاری کردند بلکه در راهش جانبازی کردند.

جواد خداوندی، تعزیه‌خوانی از روستای بَقِ دامغان، در گفت‌وگو با خبرآنلاین اعلام کرد که با گروه تعزیه «احرار» از روستای بَقِ دامغان برای اجرای تعزیه «شهادت حسین(ع)» به خیمه هنر آمده است. او در پاسخ به دلیل انتخاب این مجلس برای اجرا گفت: «مجالس تعزیه معمولاً بیش از چندین ساعت هستند، اما با توجه به اینکه به ما گفته شد نهایتاً یک ساعت زمان در اختیار داریم، بهتر دیدم که تعزیه‌ای را انتخاب کنیم که بتوان بخش‌هایی از آن را اجرا کرد. «تعزیه عاشورا» از جمله این تعزیه‌هاست که می‌توان از گوشه‌های آن کاست و تنها برخی چهره‌هایی را که به یاری حسین(ع) می‌آیند نشان داد، نه همه‌شان را.»

گروه تعزیه‌خوانی «احرار» از روستای بَقِ دامغان با اشاره به این که تعزیه‌خوانی هنری ۱۰۰ ساله در میان خانواده‌شان است، ادامه داد: «ملارمضان نادعلی‌زاده، پدربزرگ مادری من پیشکسوت تعزیه‌خوانی روستای بَقِ بود. همچنین غلامعلی نادعلی‌زاده، معروف به ملک‌الشعرای تعزیه ایران، بزرگ خاندان ما بودند که بالغ بر ۵۰۰ مجلس تعزیه سرود.»

سعید بیابانکی، شاعر نام‌آشنا دیگر مهمان روز سوم «خیمه هنر» بود. او نخست بخشی از مثنوی «گندم ری» را خطاب به حسین(ع) خواند که این‌طور آغاز می‌شد: «سرت اگرچه در آن روز رفت بر سرِ نی/ نخورد دشمنت اما جُوِیی ز گندم ری». بیابانکی همچنین غزلی برای ابوالفضل‌العباس(ع) خواند که سرآغازش این بود: «رود بی‌تاب مرا یاد تو می‌اندازد/ گل مهتاب مرا یاد تو می‌اندازد.» او در گفت‌وگو با خبرآنلاین، با اشاره به اینکه «در طول تاریخ، همواره اولین هنری که به وقایع پیرامونی واکنش نشان داده شعر بوده و نسبت به حرکت عاشورا نیز رسالت خود را حفظ کرده و پرچم‌دار بوده است»، ادامه داد: «امیدوارم کسانی که این پرچم به دست‌شان است؛ شعر می‌سرایند و سروکارشان با کلمه است، قدر این رسانه بزرگ، این نعمت و این هنر ملی و میهنی را بدانند. شعر فارسی برای زنده ماندن، خونِ دل‌ها خورده است و کسانی جان خود را برای زنده نگه‌داشتن آن از دست داده‌اند. همان‌طور که حسین(ع)، جان خود، یاران و اصحابش را در راه خدا فدا کرد، بسیاری نیز در راه شعر جان دادند. شاید کسانی باور نکنند اما شعر فارسی شهید، بسیار داده است؛ عطار نیشابوری را مغول‌ها شهید کردند، حسین‌بن‌منصور حلاج را به دستور خلیفه عباسی به دار آویختند، فرخی یزدی را به دستور حاکم یزد دهان دوختند، میرزاده عشقی را پس از کودتا ترور کردند و… پس فراموش نکنید شعر فارسی شهید بسیار داده است و باید قدرش را دانست.

«خیمه هنر» تا سه‌شنبه، شانزدهم تیر هر روز از ساعت ۱۸ و ۴۵ دقیقه با بخش‌هایی از جمله مجالس پرده‌خوانی، تعزیه، شعرخوانی و اجرای موسیقی در محوطه مجموعه تئاتر شهر در حال برگزاری است.

عکاس: سیامک سقایی ۵۹۲۴۲