عملکرد ضعیف سه بانک دولتی در پیشگیری از بحران

به گزارش خبرآنلاین، سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در جلسه نظارتی با رئیس و اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس، به اختلالات شبکه بانکی اشاره کرد و از رفع این مشکل در بانک‌های ملی و صادرات خبر داد. او اظهار داشت: از ابتدای هفته، این اختلال به طور کامل برطرف شده و خدمات بانکی به حالت پایدار بازگشته است. برای جلوگیری از بروز مجدد چنین مشکلاتی، سامانه‌های جایگزین نیز راه‌اندازی شده‌اند تا در صورت وقوع حملات احتمالی، خدمات بانکی در کوتاه‌ترین زمان ممکن از طریق این سامانه‌ها ادامه یابد.

این دومین بار است که در یک ماه اخیر، وزیر اقتصاد از رفع مشکلات بانک‌ها پس از حمله سایبری و اختلال در شبکه بانکی خبر می‌دهد. مدنی‌زاده هفته گذشته نیز از پایان اختلال شبکه بانکی خبر داده بود، اما هنوز گزارش‌هایی از مشکلات در بانک‌های ملی، صادرات و تجارت به گوش می‌رسد. از تاریخ ۲۳ خرداد ماه، چهار بانک ملی، تجارت، صادرات و توسعه صادرات مورد حمله سایبری قرار گرفتند. شورای هماهنگی بانک‌ها در همان روز با انتشار بیانیه‌ای از این حمله خبر داد و در بخشی از آن توضیح داد: بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که این اختلال ناشی از یک حمله سایبری محدود به این چهار بانک بوده و خوشبختانه هیچ‌گونه دسترسی غیرمجاز به اطلاعات مشتریان رخ نداده و نشت اطلاعاتی اتفاق نیفتاده است. در حال حاضر تمام زیرساخت‌ها تحت کنترل کامل کارشناسان فنی قرار دارد و عملیات ایمن‌سازی و بازیابی سامانه‌ها با سرعت در حال انجام است.

با وجود گذشت یک ماه از این حمله، بانک‌های ملی، تجارت و صادرات همچنان با اختلال در خدمات‌رسانی به مشتریان خود مواجه هستند. در این مدت، بانک مرکزی از ارائه توضیحات کافی به مردم خودداری کرده و این بی‌توجهی به افکار عمومی باعث شده تا شایعات جای اخبار مربوط به حمله سایبری را بگیرد. چند مقام مختلف تاکنون از رفع مشکل خبر داده‌اند، اما در عمل اختلال بانک‌ها ادامه دارد. دبیر شورای هماهنگی بانک‌های دولتی نیز ضمن تشریح آخرین وضعیت اختلالات اخیر شبکه بانکی، از بازگشت بخش عمده خدمات خبر داد و تأکید کرد: اطلاعات حساب‌های مشتریان هیچ آسیبی ندیده و روند عادی‌سازی خدمات ادامه دارد.

حجت الله فرزانی، کارشناس حوزه بانکی و پولی، در این زمینه به خبرآنلاین گفت: آنچه برای شبکه بانکی کشورمان رخ داد، یک اختلال گسترده ناشی از یک حمله سایبری بوده است. این موضوع نباید مورد تردید قرار گیرد و نباید به برخی شایعات توجه جدی نشان داد. این حمله سایبری، به طور خاص در بانک‌هایی که ضعف زیرساختی در بخش امنیت اطلاعات داشتند، مشکلات بزرگ‌تری ایجاد کرد. او افزود: بانک‌هایی که هم‌اکنون دچار مشکل هستند، از مهیا کردن شرایط لازم و استاندارد خودداری کردند و در حوزه توسعه زیرساخت فناوری خود اهمال داشتند و اکنون تبعات این بی‌توجهی خود را به شکل طولانی شدن اختلال شبکه بانکی نشان داده‌اند. در مقابل، بانک‌هایی که به توصیه‌ها و ابلاغیه‌های بانک مرکزی توجه کافی داشتند، موفق شدند با سرعت بیشتری مشکل را مرتفع کنند.

فرزانی با اشاره به اینکه حمله اخیر مشابه حمله سایبری به بانک سپه در جنگ ۱۲ روزه بود، توضیح داد: مانند آن حمله، حمله اخیر نیز از طریق خطوط ارتباطی میان دیتا سنترها و خدمات مشتریان وارد و به شبکه بانکی آسیب زد. وی درباره بانک‌هایی که هنوز با اختلال مواجه هستند، گفت: علاوه بر بانک ملی که بیشترین چالش را دارد، بانک‌های تجارت و صادرات نیز مشکلاتی دارند، اما مشکل اصلی در بانک ملی است. در واقع، بانک‌های دولتی که از نظر ساختاری کند عمل می‌کنند، در حمله سایبری اخیر بیشترین آسیب را دیدند و مشتریان خود را دچار مشکل کردند.

کارشناس حوزه بانکی درباره اهمیت این بانک‌ها و هزینه سنگین اختلال در آن‌ها گفت: هر سه بانک از بزرگ‌ترین بانک‌ها با بیشترین مشتریان هستند. وقتی این بانک‌ها دچار اختلال می‌شوند، بخش بزرگی از جمعیت دچار مشکل می‌شود. بنابراین، باید اقدامات فوری و عاجل در دستور کار قرار گیرد تا دیگر شبکه بانکی دچار این مشکلات نشود. هرچند این اقدامات از سوی بانک مرکزی اعلام شده، اما این سه بانک به دلیل دولتی بودن، کندتر عمل کرده‌اند. او درباره بانک ملی گفت: بانک ملی یک بانک دولتی برجسته و به اصطلاح سیستمی است. در هر جنگی به احتمال زیاد این بانک مورد حملات مختلف از جمله حمله سایبری قرار می‌گیرد و در این مدت نیز قرار گرفت. ضروری است مشکل بانک ملی که عمده‌تر از دیگر بانک‌ها است، در وهله اول رفع شود و سپس باید برنامه‌ریزی شود که دیگر این مشکلات به وجود نیاید.

چند هفته‌ای از حمله سایبری اخیر به شبکه بانکی می‌گذرد، اما هنوز توضیحات کافی از سوی بانک مرکزی و شبکه بانکی ارائه نشده است. در حالی که مردم سرگردان هستند و در پرداخت‌های خود دچار مشکل شده‌اند، مسئولان بانکی کشور به توضیحات حداقلی اکتفا کرده‌اند. همین بی‌خبر گذاشتن مردم از اتفاقی که بر سپرده‌های آن‌ها افتاده، به انتقاد جدی این روزها از بانک‌های کشور تبدیل شده است. فرزانی در این باره گفت: بانک مرکزی و شبکه بانکی در این مدت منفعل نبوده‌اند و به صورت شبانه‌روزی تلاش کردند که این مشکل را حل کنند، اما این انتقاد که شفاف‌سازی صورت نگرفت و مردم در برابر شایعات، از واقعیات مطلع نشدند، به جا است. واقعاً باید اطلاع‌رسانی بهتری صورت می‌گرفت و مشتریان بانکی را از این بی‌خبری در می‌آوردند. عملکرد بخش اطلاع‌رسانی در این موضوع جای انتقاد و گله دارد.

او افزود: اقداماتی صورت گرفته و همچنان ادامه دارد تا بانک‌ها به روال عادی برگردند. همان‌طور که گفتم، این سه بانک بزرگ هستند و مشتریان زیادی در سطح سراسری دارند که بی‌خبری آن‌ها را آزرده‌تر کرده است. ادامه این روند، با این سرعت عمل و عدم پاسخگویی، می‌تواند اعتماد عمومی به شبکه بانکی و بانک مرکزی را کاهش دهد. باید ضمن رفع مشکل، به مردم توضیحات کافی نیز داده شود. وی در مورد اقدامات بانک مرکزی برای مقابله با حملات سایبری گفت: از سال ۹۷ به این سو، بانک مرکزی دستورالعمل‌هایی صادر کرده که اگر بانک‌ها آن را اجرا می‌کردند، اکنون این مشکلات در این ابعاد رخ نمی‌داد. ما در حوزه امنیت سایبری به اندازه کافی اقدامات پیشگیرانه انجام ندادیم و مشکلات امروز ناشی از اهمال در این حوزه است. همچنین تحریم‌ها نیز بر مشکلات افزوده است، زیرا در شرایط تحریمی، دسترسی به زیرساخت‌های فنی مورد نیاز بسیار سخت‌تر شده و این نیز بر کندی فرآیندها، تصمیم‌گیری‌ها و بازسازی‌ها افزوده است.