کبد ما هزاران سال زنده می‌ماند، اما مغز و قلب مانع طول عمر می‌شوند

کد خبر: ۹۳۱۵۰۵
تاریخ انتشار: ۵۷ : ۱۶ – ۳۰ تیر ۱۴۰۵

کبد انسان می‌تواند هزاران سال به فعالیت خود ادامه دهد، اما مغز و قلب به دلیل ناتوانی در تقسیم و بازسازی، از اصلی‌ترین عوامل محدودکننده طول عمر انسان به شمار می‌روند.

به گزارش انتخاب، بر اساس گزارشی از زومیت، در سال ۱۹۹۷، ژان کالمان، مسن‌ترین فرد ثبت‌شده در تاریخ، در سن ۱۲۲ سالگی درگذشت. اما آیا انسان‌ها قادرند مدت زمان بیشتری از این نیز زندگی کنند؟ پژوهشگران با استفاده از مدل‌سازی ریاضی و بررسی جهش‌های سلولی به این سوال پاسخ داده و دریافتند که اگر برخی اعضای کلیدی بدن محدودکننده نبودند، حداکثر عمر ممکن انسان‌ها بسیار بیشتر از آن چیزی است که تصور می‌شود.

برای محاسبه حداکثر عمر ممکن، پژوهشگران مدلی ریاضی طراحی کردند و نرخ مرگ‌ومیر را معادل یک فرد ۳۰ ساله سوئیسی در نظر گرفتند. این انتخاب به دلیل این بود که این گروه به طور میانگین سالم‌ترین افراد را دارند، با این حال احتمال مرگ آن‌ها به دلیل خطرات معمولی مانند تصادف، بیماری یا مصرف مواد مخدر وجود دارد. در این مدل ایده‌آل که در آن افزایش سن با افزایش خطر مرگ همراه نیست، انسان‌ها به طور نظری می‌توانند بیش از ۲۹ هزار سال زندگی کنند.

اما هنگامی که پژوهشگران فرآیندهای پیری و جهش‌های سلولی را به معادله اضافه کردند، متوجه شدند که دو عضو خاص، این عمر طولانی را به شدت محدود می‌کنند. به نوشته آی‌اف‌ال ساینس، پژوهشگران با مدل‌سازی ریاضی اندام‌های مختلف و درنظر گرفتن فقط جهش‌های سوماتیک (خطاهای کپی‌برداری دی‌ان‌ای در طول تقسیم سلولی)، به تفاوت‌های شگفت‌انگیزی بین بافت‌ها پی بردند. اوگنی افیموف، نویسنده این مطالعه، توضیح می‌دهد که نورون‌های مغز و سلول‌های عضله قلب که توانایی تقسیم و بازسازی ندارند، اصلی‌ترین عوامل محدودکننده طول عمر هستند. این سلول‌ها با تجمع جهش‌ها به تدریج از کار می‌افتند و میانگین طول عمر نظری را از ۱۷۵۹ سال به ۱۵۶ سال کاهش می‌دهند.

در مقابل، کبد به عنوان عضوی با توانایی بازسازی بالا، می‌تواند از طریق تجدید مداوم سلولی، عملکرد خود را برای هزاران سال حفظ کرده و تأثیر منفی جهش‌ها را خنثی کند. به عبارت دیگر، اگر مغز و قلب ما مانند کبد عمل می‌کردند، می‌توانستیم هزاران سال زندگی کنیم.

براساس این مطالعه، حداکثر میانگین عمر ممکن برای انسان‌ها با در نظر گرفتن محدودیت‌های ناشی از جهش‌های سلولی، در محدوده ۱۴۶ تا ۱۹۴ سال برآورد شده و حداکثر عمر مطلق به ۴۷۰ سال می‌رسد. اما برای رسیدن به ۱۵۰ سالگی، باید راهکاری برای جایگزینی نورون‌های فرسوده پیدا کنیم. پژوهشگران تأکید می‌کنند که «سلول‌درمانی با هدف جایگزینی نورون‌ها ممکن است تنها راه عملی برای دستیابی به طول عمر بیش از ۱۵۰ سال باشد، حتی اگر سایر عوامل پیری را برطرف کنیم.»

دیمیتری کریوکوف، نویسنده همکار این مطالعه، می‌گوید: «گرچه جهش‌های سوماتیک نقش مهمی در پیری دارند، به تنهایی نمی‌توانند مرگ‌ومیر را توضیح دهند. مکانیسم‌های دیگری مانند از دست دادن هموستاز پروتئین، اختلال عملکرد میتوکندری و تغییرات اپی‌ژنتیک نیز به همان اندازه در محدود کردن طول عمر نقش دارند.»

یکی از یافته‌های جالب این پژوهش این است که پیری در تمام اندام‌ها به یک شکل پیش نمی‌رود. مغز و قلب بسیار سریع‌تر از سایر اعضا مانند کبد و پوست تحت تأثیر پیری قرار می‌گیرند. این موضوع نشان می‌دهد که برای افزایش طول عمر، باید به طور هدفمند روی این اندام‌های کلیدی تمرکز کرد. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در افزایش طول عمر، هنوز راه زیادی تا دستیابی به حداکثر عمر ممکن باقی مانده است. اما این مطالعه، مسیرهای جدیدی را برای پژوهش در زمینه پیری و ابداع درمان‌های هدفمند برای افزایش کیفیت و کمیت زندگی انسان‌ها ترسیم می‌کند.