ایران باید از ورود ترکیه به جنگ با محور مقاومت جلوگیری کند و این تهدید را به فرصتی برای خود و منطقه تبدیل نماید

به گزارش خبرآنلاین، زهره نوروزپور: در روزهای اخیر، اخبار حاکی از آن است که احمد الشرع، رئیس دولت موقت سوریه، به دنبال فشارهای ترامپ برای ورود به لبنان، خود را برای مقابله با حزب‌الله لبنان آماده کرده است. در حالی که جنوب لبنان همچنان تحت حملات اسرائیل قرار دارد، الشرع نیز اعلام کرده که تمایلی به ورود به این مناقشه ندارد. با این حال، رسانه‌های اسرائیلی به روال همیشگی خود در عملیات رسانه‌ای و روانی، ادعا کرده‌اند که الشرع تنها به‌ظاهر از مقابله با حزب‌الله صحبت می‌کند، در حالی که دمشق در واقع آماده جنگ است.

از سوی دیگر، اخبار رسیده از شامات نشان‌دهنده احیای کریدورهای جایگزین در غیاب تنگه هرمز است. خط لوله کرکوک-بانیاس که در زمان حافظ اسد به منظور حمایت از ایران بسته شده بود، اکنون پس از ۴۰ سال و به دنبال قراردادهای الزیدی با واشنگتن دوباره فعال شده است. ناظران بر این باورند که این کریدورها به منظور فشار به ایران و بی‌نیازی از تنگه هرمز ایجاد شده‌اند.

در این راستا، گفتگویی با دکتر سید یاسر قزوینی حائری، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، انجام داده‌ایم که در ادامه مشروح این مصاحبه را می‌خوانید:

********************************************************************************************

غرب می‌خواهد سوریه را قربانی کند / الشرع داعش را بهانه می‌کند که مقابله با حزب‌الله و اسرائیل را به حاشیه ببرد

*** اصرار ترامپ به ورود سوریه در پرونده حزب‌الله به چه دلیل است؟ وال‌استریت ژورنال نوشته یکی از گزینه‌های مطرح در واشنگتن، قطع مسیرهای تدارکاتی حزب‌الله از خاک سوریه است، نه لزوماً جنگ کلاسیک. آیا احتمال حمله مستقیم نیروهای الشرع به حزب‌الله را باید یک سناریوی واقعی دانست یا بیشتر بخشی از جنگ روانی و فشار سیاسی است؟ شاید آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها چنین مسئله‌ای را بخواهند، اما الشرع و نیروهایش می‌دانند که این دخالت بیش از هر کس به زیان خودشان خواهد بود. در این دوره، عادت کرده‌ایم که ترامپ تلاش کند با وارد کردن عناصر جدید یا آغاز یک بازی جدید در گرماگرم نزاع‌ها، راهی برای برون‌رفت از کلاف سردرگم و قفل شده منطقه بیابد. ترامپ سعی می‌کند با کشاندن سوریه به این نزاع، هم به دشمنان مستقیم خود ضربه بزند و هم سوریه جدید را که باعث نگرانی اسرائیل است، تضعیف کند. البته باید در نظر داشت که غربی‌ها پیش از جنگ اخیر، بر روی سوریه پسا اسد به عنوان نیرویی که به‌طور مستقیم با حزب‌الله درگیری داشته و باید در خلع سلاح حزب‌الله مشارکت داشته باشد، حساب باز کرده بودند. بنابراین مسئله تقابل سوریه جدید با حزب‌الله مسئله جدیدی نیست. پس از سقوط اسد نیز درگیری‌های مرزی بین نیروهای سوریه جدید و حزب‌الله و نیروهای نزدیک به حزب‌الله به بهانه قاچاق مواد مخدر و مانند آن تداوم داشت. سوریه نیز تلاش کرد با عضویت در ائتلاف ضد تروریسم، نقش خود را در تقابل با داعش و القاعده برجسته سازد. به نظر بنده، سوریه با برجسته کردن نقش تقابلی خود با داعش در این ائتلاف تلاش می‌کند تا دیگر مطالبات غرب از جمله نزدیک شدن به اسرائیل و حتی نقش ایفا کردن در خلع سلاح حزب‌الله را به حاشیه ببرد. در این بین، سخنان مسئولان آمریکایی خیلی صریح نیست که مطالبه آنها تنها به تقابل با مسیر تدارکاتی است یا خواستار ورود نیروهای سوریه جدید به لبنان برای تقابل با حزب‌الله هستند. به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها به‌ویژه برای اینکه نقش واسطه‌گری‌شان برای صلح در لبنان موفق باشد، به جای اینکه خود به‌صورت مستقیم وارد این معرکه شوند، سوریه را به باتلاق لبنان بکشانند و این‌گونه نیروهای سوریه را قربانی مطامع خود کنند و خود با کمترین آسیب نقش میانجی‌گری خود بین لبنان و اسرائیل را ایفا کنند.

الشرع احتمالا به یک ورود صوری به لبنان بسنده کند تا ترامپ را راضی کند/ الشرع می‌داند این معادله هیچ سودی برایش ندارد

ورود الشرع به لبنان او را در میان منتقدان و مردم سوریه و حتی طرفدارانش به عنوان پیاده‌نظام ترامپ برای دفاع از اسرائیل جلوه می‌دهد. درباره حمله مستقیم نیروهای الشرع به حزب‌الله باید گفت که شاید آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها چنین مسئله‌ای را بخواهند، اما الشرع و نیروهایش می‌دانند که این دخالت بیش از هر کس به زیان خودشان خواهد بود. مسئله این است که آمریکا با پافشاری خواهد توانست سوریه را به باتلاق لبنان بکشاند یا خیر؟ نگرانی از این است که یک انفجار یا یک عملیات مثلاً در دمشق یا جایی دیگر بهانه خوبی برای دخول مستقیم سوریه به لبنان را فراهم کند. البته سوریه به شدت مقاومت می‌کند تا فقط نقش تقابل با مسیر تدارکاتی در سرزمین سوریه را ادامه بدهد. از طرفی، بر اساس برخی گزارش‌های نه چندان قابل اطمینان، الشرع اگر هم وارد لبنان شود، این ورود صوری و برای راضی کردن ترامپ خواهد بود. به نظر می‌رسد که ترامپ و آمریکایی‌ها به واقع خواستار ورود الشرع هستند، ولی مسئله این است که الشرع دست کم در چنین اوضاعی در معادله هزینه و فایده هیچ سودی برای خود از این ورود متصور نیست.

رسانه‌های ما خیلی بدشان نمی‌آید که الشرع وارد سوریه شود

*** برخی رسانه‌ها نوشته‌اند که اظهار بی‌میلی علنی حکومت انتقالی سوریه به دخالت در امور داخلی لبنان، از جمله اطمینان دادن اسعد الشیبانی در سفر به لبنان، نمایشی است و پشت پرده این حکومت برای نبرد در خاک لبنان آماده می‌شود. آیا الشرع تمایل و توان نظامی چنین اقدامی را دارد؟ آیا ارتش سوریه یا نیروهای شبه‌نظامی وابسته به آن، به رغم بار تأمین امنیت داخلی، توانایی ورود به یک اقدام نظامی فرامرزی را هم دارند؟ در سال ۱۹۷۶، جنگ داخلی و مسائل حضور فلسطینی‌ها در لبنان بهانه خوبی برای حافظ اسد جهت ورود به لبنان ایجاد کرد، اما لبنان امروز با چنین مسائلی مواجه نیست. برخی رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه‌های اسرائیلی و چه بسا برخی رسانه‌های ما، خیلی بدشان نمی‌آید که الشرع وارد سوریه شود و خبرهایی از این دست را با ولع زیاد برجسته می‌کنند. روندی که از سقوط اسد در سوریه جدید برقرار بوده، بیشتر تمایل به آرامش و عدم ورود به یک جنگ دیگر و تمرکز بر توسعه و اقتصاد دارد. برخی کارشناسان نزدیک به دولت الشرع در رسانه‌های رسمی دولت جدید سوریه، وارد شدن سوریه جدید به لبنان را در شرایطی که سوریه با مسائل فراوان داخلی دست و پنجه نرم می‌کند و نیروهای تحت فرماندهی الشرع نیز هنوز فرایند یکدست شدن را طی می‌کنند، خودکشی و انتحار تلقی می‌کنند. الشرع با پرسش بزرگی مواجه است؛ اینکه در چنین وضعیتی بر چه مبنایی وارد لبنان شود؟ به نظر نمی‌رسد سوریه پسا اسد با مشکلات و زخم‌های فراوانش ظرفیت ورود به لبنان را داشته باشد. از طرفی، ورود الشرع به لبنان از مشروعیت مردمی نیز برخوردار نیست. در واقع، الشرع با پرسش بزرگی مواجه است؛ اینکه در چنین وضعیتی بر چه مبنایی وارد لبنان شود؟ ورود الشرع به لبنان او را در میان منتقدان و مردم سوریه و حتی طرفدارانش به عنوان پیاده‌نظام ترامپ برای دفاع از اسرائیل جلوه می‌دهد. به نظر نمی‌رسد که الشرع بخواهد با پیامدهای چنین تصویری که سود زیادی هم برای او به همراه نخواهد داشت، رو به‌رو شود. برخی مسیحیان روابط همراه با احتیاط با الشرع برقرار کرده‌اند؛ اگر او به لبنان ورود کند، جامعه مسیحیان را از دست می‌دهد.

*** فایننشال تایمز پس از سفر رئیس‌جمهور لبنان به واشنگتن نوشت که دولت لبنان نمی‌خواهد دوباره نیروهای سوری وارد لبنان شوند، چراکه تجربه تاریخی حضور نظامیان سوریه هنوز حساسیت‌برانگیز است. شرایط فعلی با دوران حضور طولانی‌مدت ارتش سوریه در خاک لبنان چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارد؟ هرگونه درگیری بین نیروهای محلی در منطقه، از آن رو که باعث به حاشیه رفتن جنگ با اسرائیل خواهد شد و نیروهای محلی را تضعیف خواهد کرد، به سود اسرائیل خواهد بود. بنده متخصص مسائل لبنان نیستم. دوستانی که متخصص مسائل لبنان هستند باید به این پرسش پاسخ دهند. در این بین، فرح الاتاسی، یکی از بانوان برجسته فعال سیاسی و اقتصادی سوری و نزدیک به دولت سوریه جدید، نیز در یک برنامه تلویزیونی که از شبکه رسمی الاخباریه سوریه منتشر شد، بر وجود چنین نگرانی‌هایی تأکید کرد. باید توجه کنیم ورود الشرع به لبنان نه تنها مشکلی را حل نخواهد کرد، بلکه بر مشکلات خواهد افزود. به عنوان نمونه، اگر در حال حاضر برخی مسیحیان روابط همراه با احتیاط با الشرع برقرار کرده‌اند، در صورت ورود الشرع به لبنان، احتمال نارضایتی مسیحیان لبنان از ورود الشرع بسیار بالا خواهد بود. ورود بدون توجیه سوریه به لبنان جنگ شیعی و سنی را در پی خواهد داشت.

اگر در سال ۷۶ جنگ داخلی و مسائل حضور فلسطینی‌ها در لبنان بهانه خوبی برای حافظ اسد جهت ورود به لبنان ایجاد کرد، اما لبنان امروز با چنین مسائلی مواجه نیست. در این بین، سوریه بدون اینکه مشروعیت ورود به لبنان را داشته باشد، تنها خاطرات تلخ حضور سوری‌ها در لبنان را به یاد لبنانی‌ها خواهد انداخت. چه بسا همین ورود باعث از سر گرفته شدن جنگ داخلی و یا شکل‌گیری دوباره جنگ شیعه و سنی شود که بیش از هر کس اسرائیل را خشنود خواهد کرد و دولت سوریه تا حد زیادی نسبت به این امر خودآگاهی دارد. البته برخی مدافعان ورود الشرع به لبنان اظهار می‌دارند که در سال ۱۹۷۶ ارتش سوریه با تانک‌هایش وارد شهرهای لبنان شد و در صورت ورود الشرع به لبنان، چنین اتفاقی نخواهد افتاد و حضور نیروهای سوریه حداقلی خواهد بود.

اسرائیل با تروریست کت شلواری خواندن الشرع، می‌خواهد دشمنانش را به جان هم بیندازد

*** اسرائیلی‌ها در اظهارنظرهای علنی به تندی به احمد الشرع و رژیم او حمله می‌کنند و او را تروریست کت و شلواری می‌نامند. آیا اسرائیل واقعاً از ورود الشرع به این پرونده استقبال می‌کند یا نسبت به پیامدهای آن نگران است؟ عمر کریدور عراق-سوریه دست کم به عمر شکل‌گیری تمدن‌ها در این پهنه، یعنی تقریباً دو هزار سال است. بله، درست است که اسرائیلی‌ها احمد الشرع را تروریست کت و شلواری می‌خوانند، این تحلیل که فرمودید نیز قابل تأمل است، اما بنده نظری متفاوت دارم. اتفاقاً به نظر بنده و البته بنا بر تحلیل برخی از تحلیل‌گران سوری، به همین خاطر اسرائیل بدش نمی‌آید که دشمنانش را به جان هم بیندازد. به نظر بنده، هرگونه درگیری بین نیروهای محلی در منطقه، از آن رو که باعث به حاشیه رفتن جنگ با اسرائیل خواهد شد و نیروهای محلی را تضعیف خواهد کرد، به سود اسرائیل خواهد بود. چند ماه پیش در جایی خوانده بودم که اسرائیلی‌ها گفته بودند سرانجام جنگ اخیر به یک جنگ بین ایران و کشورهای منطقه تبدیل خواهد شد. در واقع، ورود نیروهای الشرع به داخل لبنان به نظر نمی‌رسد تهدیدی برای اسرائیل تلقی شود، مگر اینکه خیلی خوشبینانه و آرزومندانه نیروهای الشرع و حزب‌الله با یکدیگر علیه این دشمن وحشی متحد شوند، امری که دور از ذهن به نظر می‌رسد. الشرع در صورت ورود به لبنان در باتلاقی گرفتار خواهد شد که به این راحتی نخواهد توانست از آن بیرون بیاید. در طول تاریخ نان مردم روی زمین نمانده و حالا هم نخواهد ماند.

ایران این تهدید را به هر صورت ممکن به فرصت برای خود و منطقه تبدیل کند

*** برخی رسانه‌های غربی معتقدند دولت احمد الشرع تلاش می‌کند سوریه را به یک «پل انرژی» میان خلیج فارس، مدیترانه و اروپا تبدیل کند. آیا تضعیف حزب‌الله و کنترل مرز سوریه-لبنان را باید بخشی از این راهبرد اقتصادی و ژئوپلیتیکی دانست؟ آیا می‌توان گفت که چنین پروژه‌ای روی اهرم‌های قدرت ایران در تنگه هرمز هم موثر است و در مجموع یک پروژه گسترده‌تر برای تضعیف ایران و متحدانش تلقی می‌شود؟ ایران باید تمام تلاش خود را بکند تا محور ترکیه و دوستانش به زیان محور مقاومت وارد جنگ نشود. اینکه سوریه به یک راه بدیل ترانزیتی تبدیل شود نیازی به تحلیل رسانه‌های غربی ندارد، این مسئله به وضوح دارد رخ می‌دهد. میزان فزاینده تبادل کالا و انتقال نفت بین عراق و سوریه بیش از پیش پرده از این نقش سوریه برمی‌دارد. این راه چیز جدیدی نیست که به تازگی اختراع شده باشد. عمر این کریدور دست کم به عمر شکل‌گیری تمدن‌ها در این پهنه، یعنی تقریباً دو هزار سال است.