چربی‌های شکمی؛ عامل آغازین زوال عقل و پیری مغز

کد خبر: ۹۳۲۹۲۴
تاریخ انتشار: ۰۱ : ۲۰ – ۰۸ مرداد ۱۴۰۵

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که چربی احشایی، که در اطراف اندام‌های داخلی بدن تجمع می‌یابد، می‌تواند به آسیب به ماده‌ی سفید مغز و تسریع روند پیری مغز منجر شود. به گزارش انتخاب، دانشمندان سال‌هاست که به ارتباط میان چاقی و افزایش خطر زوال عقل پی برده‌اند. اما آیا به این موضوع فکر کرده‌اید که نه تنها میزان چربی، بلکه محل تجمع آن در بدن نیز می‌تواند بر سلامت مغز تأثیر بگذارد؟

مطالعه‌ای که به تازگی انجام شده، نشان می‌دهد که چربی ذخیره‌شده در نواحی مختلف بدن تأثیرات متفاوتی بر ساختار و عملکرد مغز دارد و برخی از انواع آن، به ویژه چربی احشایی، به طور مستقیم با پیری سریع‌تر مغز و افزایش خطر زوال عقل مرتبط هستند. پژوهشگران دانشگاه پلی‌تکنیک هنگ‌کنگ با بررسی توزیع چربی در بدن، اسکن‌های مغزی و نمرات شناختی بیش از ۱۸هزار نفر از پایگاه داده‌ی بیوبانک بریتانیا دریافتند که محل تجمع چربی به شدت با سرعت پیری مغز مرتبط است و این ارتباط با وزن یا شاخص توده بدنی قابل‌تشخیص نیست.

چربی احشایی مستقیماً با آسیب به ماده‌ی سفید مغز ارتباط دارد. به گزارش انتخاب، محققان دریافتند که چربی در نواحی مختلف بدن، هر کدام الگوی متفاوتی از تغییرات مغزی را به همراه دارد. چربی بازوها، پاها، تنه و حفره شکمی هر یک با تغییرات متمایزی در سیستم‌های مختلف مغز، از جمله مناطق مرتبط با حرکت، احساسات، حافظه و ساقه مغز، مرتبط بودند.

نکته‌ی کلیدی و مهم‌ترین یافته‌ی این مطالعه این است که چربی احشایی تنها نوعی از چربی است که به‌طور مستقیم با آسیب به ماده‌ی سفید مغز مرتبط شناخته شده است. ماده‌ی سفید نقش «سیم‌کشی» مغز را برعهده دارد و سیگنال‌ها را بین نورون‌ها منتقل می‌کند. آسیب به این بخش از مغز با اختلال شناختی عروقی و بیماری رگ‌های کوچک مغزی مرتبط است که خود از عوامل خطر جدی برای زوال عقل محسوب می‌شوند.

اگرچه این مطالعه به طور مستقیم به بررسی علت ارتباط نپرداخته، پژوهشگران بر این باورند که التهاب مزمن و خفیف ناشی از چربی احشایی ممکن است به خود مغز سرایت کند و باعث التهاب عصبی شود. در مقابل، چربی‌هایی که در بازوها، تنه و پاها ذخیره می‌شوند، مواد التهابی کمتری تولید می‌کنند و بنابراین خطر کمتری برای مغز دارند. این موضوع با تحقیقات قبلی که مسیر انسولین و قند خون را در پیری مغز دخیل می‌دانستند، هماهنگ است.

به زبان ساده‌تر، چربی احشایی مانند کارخانه‌ای برای تولید التهاب عمل می‌کند. این کارخانه به طور مداوم مواد شیمیایی التهابی تولید می‌کند که از طریق خون به مغز می‌رسند. با گذشت زمان، این مواد به بافت مغز آسیب می‌زنند و روند پیری آن را تسریع می‌کنند. چربی شکمی با تولید مواد التهابی، باعث التهاب مزمنی می‌شود که به مغز می‌رسد و به بخش‌های ارتباطی آن صدمه می‌زند.

خبر خوب این است که برخلاف عواملی مانند ژنتیک یا سن که تغییر آن‌ها دشوار است، میزان چربی بدن و به‌ویژه چربی احشایی کاملاً در کنترل ماست. آنچی کیو، متخصص نوروانفورماتیک دانشگاه پلی‌تکنیک هنگ‌کنگ و یکی از نویسندگان این مطالعه، تأکید می‌کند که چربی ذخیره‌شده در مناطق مختلف بدن، یک «عامل خطر قابل‌اصلاح» است. به عبارت دیگر، با تغییر سبک زندگی، مانند پیروی از رژیم غذایی سالم و انجام ورزش منظم، می‌توان چربی احشایی را کاهش داد. این کار نه تنها به سلامت عمومی بدن کمک می‌کند، بلکه می‌تواند راهی جدید و مؤثر برای پیشگیری از بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر و پارکینسون باشد.

با وجود یافته‌های امیدوارکننده، پژوهشگران خاطرنشان می‌کنند که این مطالعه از نوع مشاهده‌ای است و برای شناسایی عوامل علّی مستقیم و تأیید مکانیسم‌های دقیق، به تحقیقات بیشتری نیاز دارند. با این حال، پژوهش به وضوح نشان می‌دهد که برای حفظ سلامت مغز، باید به جای تمرکز صرف بر وزن، به کیفیت و محل توزیع چربی بدن نیز توجه کنیم.