از بین رفتن ۱۲ تریلیون تن یخ از صفحات یخی زمین در ۴۷ سال اخیر

در مدت ۴۷ سال، دو صفحه یخی بزرگ زمین بیش از ۱۲ تریلیون تن یخ را از دست داده‌اند. این اطلاعات بر اساس گزارشی مهم تهیه شده است که ۵۸ دانشمند از مؤسسات مختلف جهانی در آن مشارکت داشته‌اند.

به گزارش انتخاب و به نقل از ساینس الرت، داده‌ها نشان می‌دهند که از سال ۱۹۷۹ تا کنون، ذوب و از دست رفتن یخ از صفحات یخی گرینلند و جنوبگان به طور کلی حدود ۳۱.۴ میلی‌متر به سطح آب‌های جهانی افزوده است. این گروه تحقیقاتی ۴۲ بررسی مستقل درباره صفحات یخی را با یکدیگر ترکیب کرده و برای این کار از داده‌های به‌دست‌آمده از ۲۷ مأموریت ماهواره‌ای استفاده کرده‌اند.

نتایج این پژوهش می‌تواند یکی از دقیق‌ترین و معتبرترین سوابق بلندمدت موجود درباره صفحات یخی زمین باشد و تغییرات این دو صفحه یخی عظیم را در طول نزدیک به پنج دهه بررسی می‌کند. سوابق ماهواره‌ای مربوط به صفحه یخی گرینلند به سال ۱۹۷۲ و داده‌های مربوط به صفحه یخی جنوبگان از سال ۱۹۷۹ در دسترس است.

پژوهشگران در گزارش خود تأکید کرده‌اند که ارزیابی آنها تنها تغییرات جرم صفحات یخی را در نظر می‌گیرد که به طور مستقیم منجر به افزایش سطح آب دریاها می‌شود. بنابراین، کاهش ضخامت یا عقب‌نشینی یخ‌های شناور و همچنین عقب‌نشینی یخ‌هایی که بر روی بستری پایین‌تر از سطح دریا قرار دارند، در این محاسبات لحاظ نشده است.

بیشتر یخ‌ها نه به‌دلیل ذوب سطحی، بلکه به واسطه حرکت سریع یخچال‌ها از دست رفته‌اند. محققان تخمین می‌زنند که ۸۴ درصد از کاهش یخ به تغییرات و عدم تعادل در پویایی یخچال‌ها مربوط می‌شود، به‌ویژه در مناطقی که یخچال‌ها به اقیانوس می‌رسند.

این موضوع نشان می‌دهد که بیش از چهارپنجم یخ از دست‌رفته، به‌جای اینکه در سطح زمین ذوب شود، توسط یخچال‌هایی که با سرعت بیشتری حرکت می‌کنند، به اقیانوس وارد شده است. این توضیح را اینس اوتوساکا، نویسنده اصلی مطالعه و یخچال‌شناس دانشگاه نورثامبریا در بریتانیا، ارائه کرده است.

۱۶ درصد باقی‌مانده از کاهش یخ به شرایط جوی مربوط می‌شود؛ عواملی مانند ذوب شدن سطحی یخ و میزان بارش برف. با ادامه انتشار گازهای گلخانه‌ای در جو به دلیل سوزاندن سوخت‌های فسیلی، اقیانوس‌ها بخش عمده گرمایی را که در نهایت در سامانه اقلیمی زمین به دام می‌افتد، جذب می‌کنند. هرچه انرژی گرمایی بیشتری وارد اقیانوس‌ها شود، آب آنها گرم‌تر و جریان‌های اقیانوسی نیز فعال‌تر می‌شوند.

در گرینلند، این روند پدیده‌ای را به نام «اقیانوس اطلس‌شدن» یا Atlantification تشدید کرده است. در این فرایند، آب‌های گرم‌تر اقیانوس اطلس بیش از گذشته به سمت شمال نفوذ می‌کنند و به دومین صفحه یخی بزرگ جهان نزدیک می‌شوند. در جنوبگان، بزرگ‌ترین صفحه یخی زمین نیز جریان‌های اقیانوسی پیرامون این قاره در حال تقویت هستند؛ عاملی که با وزش بادهای شدیدتر و گرم‌تر شدن آب‌ها ارتباط دارد.

این جریان‌ها با انتقال آب‌های گرم‌تر به سمت صفحات یخی در دو سوی زمین، گرما را از زوایای مختلف به یخچال‌ها می‌رسانند و حتی به زیر آنها نفوذ می‌کنند. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که چگونه یخ از یخچال یاکوبشاون در گرینلند به سمت اقیانوس منجمد شمالی حرکت می‌کند. این تصاویر مربوط به سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ هستند و نمونه روشنی از چگونگی از دست رفتن یخ در محل اتصال یخچال‌ها به اقیانوس ارائه می‌کنند.

سرعت از دست رفتن یخ از دهه ۱۹۹۰ به‌طور چشمگیری افزایش یافته و تاکنون نشانه‌ای از معکوس شدن این روند دیده نشده است. با این حال، اگر فقط سوابق سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ را بررسی کنیم، ممکن است تصور کنیم وضعیت در شبه‌جزیره جنوبگان به ثبات رسیده است. اوتوساکا در گفت‌وگو با «سث بورنستاین» از Phys.org توضیح داده است که این وضعیت ظاهراً فقط بازتابی از تغییرات کوتاه‌مدت آب‌وهوایی بوده است؛ به‌ویژه بارش برف بی‌سابقه در شرق جنوبگان.

او همچنین گفته است که اندازه‌گیری‌هایی که از سال ۲۰۲۳ به بعد انجام شده اما هنوز منتشر نشده‌اند، نشان می‌دهند روند شتاب‌گیرنده از دست رفتن یخ دوباره از سر گرفته شده است. دیه‌گو فرناندز از آژانس فضایی اروپا که در این پژوهش مشارکت نداشته، می‌گوید: «این یافته‌ها اهمیت اساسی همکاری علمی بین‌المللی را برای مقابله با تغییرات بزرگ محیط‌زیستی زمانه ما نشان می‌دهند.»

یافته‌های این پژوهش در آینده به دانشمندان کمک خواهد کرد تا افزایش سطح آب دریاها را با دقت بیشتری پیش‌بینی کنند؛ موضوعی که می‌تواند اهمیت تصمیم‌های فوری برای آینده سیاره ما را بیش از پیش آشکار کند. نتایج این پژوهش در نشریه Scientific Data منتشر شده است.