مطالبه ثبت ملی درختان گردوی کهنسال «مفر» در خورجهان؛ میراث سبز زنجان در انتظار حفاظت قانونی

درختان کهنسال گردوی روستای تاریخی خورجهان، واقع در بخش انگوران شهرستان ماه‌نشان استان زنجان، گنجینه‌ای ارزشمند از میراث طبیعی منطقه به شمار می‌روند که حفاظت از آن‌ها نیازمند توجه جدی مسئولان حوزه میراث فرهنگی و منابع طبیعی است.

این درختان که در میان اهالی با نام محلی «مفر» شناخته می‌شوند، افزون بر ارزش زیست‌محیطی، بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی روستا محسوب می‌شوند؛ سرمایه‌هایی زنده که در گذر نسل‌ها باقی مانده‌اند و می‌توانند به‌عنوان نمونه‌هایی ارزشمند از طبیعت کهنسال منطقه، مورد بررسی و حفاظت قرار گیرند.

با توجه به اهمیت این درختان و ضرورت صیانت از ذخایر طبیعی و ژنتیکی، جمعی از اهالی و دوستداران میراث طبیعی خواستار اقدام فوری دستگاه‌های مسئول برای شناسایی دقیق، مستندسازی و فراهم‌کردن زمینه ثبت ملی این مجموعه درختان شده‌اند.

در متن این کارزار تأکید شده است که نبود حریم حفاظتی مشخص و فقدان اقدامات مؤثر برای معرفی و صیانت از این درختان می‌تواند زمینه‌ساز آسیب به این سرمایه طبیعی شود؛ ازاین‌رو، رسیدگی کارشناسی و اتخاذ تدابیر حفاظتی، ضرورتی انکارناپذیر است.

بر اساس مطالبات مطرح‌شده، از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و اداره‌کل منابع طبیعی استان زنجان درخواست شده است با اعزام کارشناسان متخصص، نسبت به شناسایی و نقشه‌برداری دقیق درختان گردوی «مفر»، بررسی وضعیت حفاظتی آن‌ها و تعیین حریم مناسب اقدام کنند.

همچنین، تهیه و تکمیل پرونده کارشناسی برای ثبت این درختان در فهرست میراث طبیعی ملی کشور، از دیگر خواسته‌های اصلی این کارزار است. نصب تابلوهای معرفی، پلاک‌گذاری علمی و فراهم‌کردن زمینه معرفی این مجموعه به علاقه‌مندان طبیعت و گردشگران نیز می‌تواند در افزایش آگاهی عمومی و تقویت حفاظت از این میراث طبیعی مؤثر باشد.

حامیان این مطالبه معتقدند حفاظت از درختان کهنسال خورجهان، تنها به معنای نگهداری از چند درخت نیست؛ بلکه اقدامی برای پاسداشت حافظه تاریخی روستا، صیانت از تنوع زیستی و انتقال سرمایه‌های طبیعی به نسل‌های آینده است.

آنان همچنین آمادگی خود را برای همکاری با کارشناسان، فعالان محیط زیست و دستگاه‌های مسئول در مسیر شناسایی، معرفی و حفاظت از این درختان اعلام کرده‌اند.

اکنون انتظار می‌رود مسئولان ذی‌ربط با بررسی میدانی و کارشناسی این مطالبه، زمینه حفاظت اصولی از درختان کهنسال «مفر» را فراهم کنند تا این میراث ارزشمند خورجهان، در کنار حفظ جایگاه طبیعی و تاریخی خود، به بخشی شناخته‌شده از ظرفیت‌های میراث طبیعی استان زنجان تبدیل شود.

حفاظت از درختان کهنسال خورجهان، حفاظت از بخشی از تاریخ زنده زنجان است؛ میراثی که ارزش آن را باید پیش از آنکه دیر شود، شناخت و پاس داشت.