سمعک بینی؛ نوآوری پژوهشگران برای احیای حس بویایی افراد

کد خبر: ۹۳۳۰۱۳ تاریخ انتشار: ۴۰ : ۱۸ – ۰۹ مرداد ۱۴۰۵

خواندنی ها >> خواندنی ها

سمعک بینی؛ نوآوری جدید پژوهشگران می‌تواند حس بویایی را به افراد بازگرداند. حس بویایی یکی از پیچیده‌ترین حواس انسان است که هنوز به طور کامل درک نشده است. در حالی که برای درمان مشکلات شنوایی از سمعک یا ایمپلنت حلزونی و برای مشکلات بینایی از لنز یا جراحی استفاده می‌شود، درمان استانداردی برای کاهش حس بویایی وجود ندارد و این مسئله زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. دانشمندان در حال حاضر در حال بررسی نحوه سازمان‌دهی بویایی در مغز و بدن هستند و علت دقیق و چگونگی از دست دادن حس بویایی در برخی افراد همچنان نامشخص است.

به گزارش انتخاب، در حالی که هیچ درمان استانداردی برای کاهش حس بویایی وجود ندارد، پژوهشگران با دو رویکرد متفاوت به دنبال حل این مشکل هستند. برخی محققان با طراحی بینی‌های بیونیک و ایمپلنت‌هایی که پالس‌های الکتریکی را به سیستم بویایی ارسال می‌کنند، به دنبال بازیابی حس بویایی هستند. اما کای ژائو، پژوهشگر دانشگاه ایالتی اوهایو، رویکرد متفاوتی را دنبال می‌کند: دستگاه‌های پوشیدنی که به هدایت جریان هوا در بینی به سمت ناحیه بویایی کمک می‌کنند.

فقط بخشی از هوایی که از طریق بینی تنفس می‌کنیم، به شکاف بویایی می‌رسد؛ شکاف بویایی جایی در داخل بینی است که پیاز بویایی (ساختاری در مغز جلویی که سیگنال‌های بویایی را پردازش می‌کند) در آن قرار دارد. ژائو این نظریه را مطرح کرده است که شاید بتوان به طریقی جریان هوا را به سیستم بویایی افزایش داد. او این ایده را به سمعک‌ها تشبیه می‌کند که سیگنال‌های صوتی را در گوش تقویت می‌کنند و می‌گوید: «در اینجا به جای صدا، سیگنال بویایی را تقویت می‌کنید.»

در مارس ۲۰۲۵، ژائو و همکارانش نتایج اولین نمونه‌های اولیه خود را در مجله BMC Medicine منتشر کردند. آن‌ها دو دستگاه طراحی کردند: یک دوشاخه فومی بینی و یک گیره مشابه آنچه شناگران هماهنگ استفاده می‌کنند. هر دو وسیله به گونه‌ای طراحی شده‌اند که رسیدن بو به ناحیه بویایی در بینی را تسهیل کنند. دوشاخه فومی با باز کردن مسیر جریان هوا، بو را به عمق بینی هدایت می‌کند. اما گیره بینی برعکس عمل می‌کند؛ با فشردن و باریک کردن دریچه بینی، جریان هوا را کنترل می‌کند تا بو بهتر به ناحیه حسگرها برسد.

پس از موفقیت اولیه، تیم تحقیقاتی با استفاده از چاپ سه‌بعدی، نمونه‌های اولیه را بهبود داده است تا دستگاه‌ها مؤثرتر عمل کنند و به بیماران کمک بیشتری کنند. جدیدترین نتایج این تلاش‌ها در آوریل ۲۰۲۶ به جامعه علمی ارائه شد.

جرمی کلاین، کشیش ۵۱ ساله‌ای از اوهایو که در می ۲۰۲۵ حس بویایی خود را به دلیل کووید از دست داده بود، در یکی از کارآزمایی‌های ژائو شرکت کرد. کلاین این تجربه را «شگفت‌انگیز» توصیف می‌کند و می‌گوید: «تقریباً می‌توانستم همه‌چیز را بو کنم. یک سال تمام نمی‌توانستم بوی شکلات یا قهوه را بفهمم، اما با این دستگاه‌ها می‌توانم آن‌ها را بو کنم.»

ژائو تأکید می‌کند که این دستگاه برای همه مؤثر نیست و احتمالاً فقط به کسانی کمک می‌کند که هنوز مقدار کمی از حس بویایی خود را حفظ کرده‌اند. او این موضوع را با شنوایی مقایسه می‌کند و می‌گوید: «همانطور که اگر کسی کاملاً ناشنوا باشد، سمعک به کارش نمی‌آید.» توماس هامل، که خود روی ایمپلنت‌های بویایی کار می‌کند، کار ژائو را ستودنی می‌داند، اما معتقد است این تحقیقات هنوز در مراحل اولیه است و محدودیت‌هایی دارد.

به گفته هامل، آزمایش‌های ژائو بیشتر بر این موضوع متمرکز بوده که آیا بیماران می‌توانند یک بوی خاص را تشخیص دهند یا نه، نه اینکه کمترین غلظتی که یک بو قابل شناسایی است را اندازه‌گیری کنند. خود ژائو نیز اعتراف می‌کند که تحقیقات آن‌ها فعلاً در محیط آزمایشگاه و با تعداد محدودی بو انجام شده و هنوز داده‌های بلندمدتی از استفاده روزمره جمع‌آوری نکرده‌اند.

هامل همچنین در مورد تمایل افراد به استفاده از این دستگاه تردید دارد، زیرا قرار گرفتن آن در حفره بینی می‌تواند برای بسیاری ناخوشایند باشد، هرچند برخی از بیماران او تمایل به استفاده از دستگاه‌های مشابه را به صورت موقت نشان داده‌اند. کلاین، کشیش شرکت‌کننده در آزمون، نیز از طراحی فعلی دستگاه انتقاد دارد و آن را از نظر ظاهری برای استفاده در مکان‌های عمومی نامناسب می‌داند و می‌گوید: «رفتن به مکان‌های عمومی با این دستگاه برایم عجیب است.»

بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی اعلام کردند که اگر دستگاه مؤثر باشد، ممکن است از آن استفاده کنند. کلاین حداقل از استفاده آن در خانه لذت می‌برد، زیرا دوست دارد هنگام آشپزی بوی غذا را حس کند. او می‌گوید: «همسرم به من می‌خندد، اما اگر روزی این دستگاه خوش‌طرح‌تر شود، کار بزرگی انجام شده است.» پژوهشگران به او اجازه داده‌اند که نمونه را به خانه ببرد و گاهی بو کند. این تحقیق، هرچند در مراحل ابتدایی است، اما به میلیون‌ها نفر که بویایی خود را از دست داده‌اند، امید داده است.

منبع: زومیت