تنفس عمیق؛ کلید تصمیم‌گیری‌های پرخطر!

کد خبر: ۹۳۳۳۱۰ تاریخ انتشار: ۰۸ : ۱۵ – ۱۱ مرداد ۱۴۰۵

تنفس عمیق ممکن است شما را به سمت تصمیم‌های خطرناک سوق دهد

نفس‌های عمیق آرامش‌بخش که به منظور کاهش اضطراب و افزایش تمرکز توصیه می‌شوند، ممکن است در واقع افراد را به سمت تصمیم‌گیری‌های پرخطر هدایت کنند. به گزارش انتخاب، زومیت اعلام کرده است که این نفس‌های عمیق که برای آرامش طراحی شده‌اند، ممکن است اثرات معکوس داشته باشند.

همه‌ی ما بارها شنیده‌ایم که پیش از اتخاذ تصمیمات مهم، چند نفس عمیق بکشیم تا آرامش بیشتری پیدا کنیم و با ذهنی بازتر انتخاب کنیم. این توصیه به یافته‌های علمی مرتبط است که نشان می‌دهند برخی تمرینات تنفسی می‌توانند اضطراب را کاهش دهند و فشار خون را پایین بیاورند. اما یک پژوهش جدید به بررسی ابعاد دیگری از این موضوع پرداخته است.

مطالعه‌ای که توسط تیمی از محققان دانشگاه پزشکی شاریتی برلین انجام شده، نشان می‌دهد که تنفس عمیق با بازدم طولانی، برخلاف تصور عمومی، افراد را محتاط‌تر نمی‌کند، بلکه آنها را به پذیرش گزینه‌های مخاطره‌آمیز تشویق می‌کند. به گزارش انتخاب، دکتر سویانگ کیو پارک، عصب‌شناس و سرپرست تیم تحقیقاتی، به همراه همکارانش ۴۱ داوطلب سالم را در یک آزمایش هوشمندانه شرکت دادند.

شرکت‌کنندگان درون دستگاه اسکن مغز (ام‌آرآی) قرار گرفتند و مجموعه‌ای از تصمیم‌گیری‌های قمارگونه را انجام دادند؛ انتخاب بین گزینه‌هایی با شانس پنجاه-پنجاه برد یا باخت. این آزمایش دو بار تکرار شد: یک بار در حالت تنفس عادی و بار دیگر در حالی که شرکت‌کنندگان با کمک راهنمای تصویری، الگوی تنفس خود را به نسبت دو ثانیه دم و هشت ثانیه بازدم تغییر می‌دادند.

تنفس طولانی‌مدت، همان‌طور که انتظار می‌رفت، ضربان قلب را کاهش داد، تنفس را کندتر کرد و نشانگرهای فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک را افزایش داد. اما نکته‌ی جالب اینجا بود که این حالت آرامش‌بخش، به‌جای ایجاد احتیاط، شرکت‌کنندگان را به سمت ریسک‌پذیری بیشتر سوق داد.

محققان برای درک بهتر این پدیده، تصمیم‌های شرکت‌کنندگان را در قالب دو بخش مجزا تحلیل کردند: حساسیت به پاداش‌های احتمالی و حساسیت به ضررهای احتمالی. یافته‌ها نشان داد تکنیک بازدم طولانی، تنها حساسیت افراد را نسبت به پاداش افزایش داده است، در حالی که حساسیت آن‌ها نسبت به ضرر، تغییری نکرده بود.

به عبارت دیگر، افرادی که تنفس آهسته انجام می‌دادند، بیشتر به سود بالقوه‌ای که ممکن بود به دست آورند توجه می‌کردند، نه اینکه نسبت به خطرات بی‌تفاوت شده باشند. اسکن‌های مغزی نیز این یافته را تأیید کردند. افرادی که بیشترین تغییرات را در نشانگرهای آرامش قلبی نشان دادند، فعالیت بیشتری در دو ناحیه‌ی خاص از مغز داشتند: قشر پیش‌پیشانی شکمی-میانی و پیش‌گوه که در خودآگاهی و ادغام سیگنال‌های بدنی در فرآیند تصمیم‌گیری نقش دارد.

این یافته نشان می‌دهد که وضعیت بدنی، نه تنها همراه تصمیم‌گیری است، بلکه در شکل‌دهی به آن نقش مستقیمی دارد. دانشمندان این ارتباط را «مسیر عصبی-احشایی» نامیده‌اند، یعنی مسیری که تنفس، ضربان قلب و مغز را به هم متصل می‌کند. به زبان ساده‌تر، وقتی عمداً تنفس‌مان را تغییر می‌دهیم، این کار فقط روی ریه‌ها تأثیر نمی‌گذارد، بلکه پیامی به قلب و از آنجا به مغز می‌فرستد و نحوه‌ی نگاه ما به دنیا را تغییر می‌دهد.

درنتیجه، ممکن است انتخاب‌هایمان هم تحت‌تأثیر قرار بگیرد، بدون اینکه خودمان متوجه شویم. سال‌هاست که در آموزش سربازان و مأموران پلیس از تکنیک تنفسی خاصی استفاده می‌شود: نفس عمیق بکشید، سپس خیلی آهسته و طولانی بازدم کنید. هدف از این کار، حفظ آرامش و هوشیاری در شرایط بحرانی است.

اما حالا پژوهشگران کشف کرده‌اند که این روش، فقط برای آرام کردن اعصاب مفید نیست، بلکه می‌تواند کاربردهای درمانی نیز داشته باشد. به باور نویسندگان مقاله، از مکانیسم یادشده می‌توان در درمان برخی اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب استفاده کرد؛ به‌ویژه در شرایطی که سیستم پاداش‌دهی مغز دچار مشکل شده و فرد نمی‌تواند لذت و انگیزه را به‌درستی تجربه کند.

البته، پیش از آنکه این یافته را مبنای تغییر رفتار خود قرار دهید، بهتر است به چند نکته‌ی مهم توجه کنید. هرچند پژوهش یافته‌های جالبی دارد، باید در نظر داشت که این مطالعه‌ای مقدماتی با حجم نمونه‌ی کوچک (۴۱ نفر) است و شرکت‌کنندگان آن منحصراً بزرگسالان جوان سالم با میانگین سنی ۲۵ سال بوده‌اند، بنابراین تعمیم‌پذیری نتایج محدود است.

همچنین «ریسک» مورد بررسی در این آزمایش، ریسک مالی در محیط آزمایشگاهی بوده، نه تصمیم حیاتی در دنیای واقعی. نکته‌ای که پژوهش به‌خوبی روشن می‌کند، این است که ارتباط بین بدن و ذهن، از آنچه فرض می‌کنیم، بسیار پیچیده‌تر است. بنابراین دفعه‌ی بعد که برای اتخاذ یک تصمیم مهم مالی، چشم‌هایتان را بستید تا چند نفس عمیق بکشید، بهتر است یک لحظه مکث کنید و از خودتان بپرسید: آیا این نفس‌ها واقعاً مرا محتاط‌تر می‌کنند یا شاید برعکس، جسورتر؟