بیرون کردن معتادان متجاهر از مراکز؛ بهانه‌ای برای نادیده‌گرفتن مشکلات واقعی

فرزانه فراهانی: با آغاز جنگ، هزاران نفر از مددجویانی که به عنوان «معتادان متجاهر» در مراکز ویژه‌ای به نام «یاورشهر» تحت نظر شهرداری تهران نگهداری می‌شدند، از این مراکز اخراج شدند. این اقدام در شرایط جنگی، امنیت شهروندان پایتخت را به خطر انداخت و مسئولیت پلیس را به شدت افزایش داد. افزایش جرائم نظیر سرقت، یکی از پیامدهای ناگهانی رها کردن معتادان متجاهر است که دوره درمان خود را به طور کامل طی نکرده‌اند و برای تأمین هزینه مواد مخدر و سایر نیازهای روزمره، دوباره به ارتکاب جرم روی می‌آورند. بسیاری از معتادان متجاهر به دلیل آسیب‌هایی که در زمان مصرف مواد به خانواده‌های خود وارد کرده‌اند، از سوی آنها پذیرفته نمی‌شوند و دوباره به کوچه‌ها و پاتوق‌های مصرفی خود بازمی‌گردند. این وضعیت می‌تواند آغازگر تخلفات و جرائم کوچک و بزرگی باشد که شهروندان از آن متضرر می‌شوند؛ موضوعی که به نظر می‌رسد از سوی نهادهای مسئول مانند شهرداری چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد.

سعید صفاتیان، درمانگر و پژوهشگر اعتیاد، به خبرآنلاین می‌گوید: اگر به برنامه ششم توسعه نگاهی بیندازیم، متوجه می‌شویم که شهرداری مسئول اصلی نگهداری از معتادان متجاهر و خیابانی است و از زمان تعیین شهرداری در این جایگاه، ستاد مبارزه با مواد مخدر بودجه‌هایی را به این نهاد اختصاص می‌دهد و معاونت اجتماعی شهرداری تهران نیز بودجه‌هایی در این زمینه دریافت می‌کند. از نظر قانونی، این وظیفه شهرداری است که مسئولیت نگهداری و اسکان معتادان متجاهر را بر عهده بگیرد.

او ادامه می‌دهد: اینکه شهرداری در برخی مواقع، مانند زمان جنگ، چه جنگ ۱۲ روزه و چه جنگ اخیر، معتادان متجاهر را از مراکز نگهداری خارج کرده، اقدام درستی نیست؛ زیرا مراکزی که معتادان متجاهر در آنها نگهداری می‌شوند، در مناطق امن قرار دارند و در زمان جنگ، آسیب چندانی به این مراکز وابسته به شهرداری وارد نشده است و اخراج معتادان از این مراکز تنها یک بهانه به نظر می‌رسد.

این درمانگر و پژوهشگر اعتیاد می‌افزاید: شهرداری بودجه‌های زیادی برای نگهداری معتادان متجاهر دریافت می‌کند؛ زمانی که در ایام جنگ، در حالی که دوره نگهداری و درمان معتادان در مراکز ویژه شهرداری هنوز به پایان نرسیده، مددجویان را از این مراکز خارج می‌کند، به طور طبیعی هزینه کامل دوره، که معمولاً ۶ ماه یا بیشتر است، از قبل دریافت شده است و اینجا سؤال این است که این هزینه به کجا می‌رود. صحبت از میلیاردها تومان هزینه است که باید برای دوره درمان معتادان متجاهر و حضور آنها در مراکز صرف شود، اما وقتی این افراد از مراکز اقامتی خارج می‌شوند و سرویسی ارائه نمی‌شود، این پول کجا و صرف چه چیزی می‌شود؟

صفاتیان همچنین بیان می‌کند: یکی دیگر از دلایلی که می‌گوییم اخراج معتادان متجاهر از مراکز درمانی توسط شهرداری، آن هم در شرایط حساسی چون جنگ، اقدام درستی نیست، این است که بسیاری از این افراد سرپناه و خانواده‌ای ندارند یا اگر هم خانواده‌ای داشته باشند، حاضر به پذیرش آنها نیستند و با اخراج از مراکز نگهداری دوباره به سمت ارتکاب جرائم مختلف بازمی‌گردند و اغلب به سرقت‌های خرد، فروش مواد مخدر و… روی می‌آورند تا هزینه‌های روزانه خود، مانند هزینه مواد و غذا را تأمین کنند.

او خاطرنشان می‌کند: در این بین، زنان معتاد شرایط سخت‌تری دارند و نمی‌توانند مانند مردان هر کاری را انجام دهند و با مسائل دیگری مواجه می‌شوند. به طور کلی، رها کردن دوباره معتادان متجاهر در سطح شهر، آن هم در شرایطی که سایه ترس و وحشت جنگ بر سر شهروندان است، اقدام درستی نیست.

این پژوهشگر اعتیاد تأکید می‌کند: شهرداری نباید به تنهایی نسبت به اخراج معتادان متجاهر از مراکز نگهداری تصمیم‌گیری کند و حتماً باید در جلسات ستاد مبارزه با مواد مخدر این موضوع مورد بررسی و تصمیم‌گیری قرار گیرد و با توجه به اینکه رئیس‌جمهور رئیس ستاد است، مجوز نهایی باید صادر شود؛ من بعید می‌دانم ستاد به شهرداری تهران چنین مجوزی را در زمان جنگ داده باشد.

صفاتیان در ادامه می‌گوید: بسیاری از معتادان متجاهر دارای شغل و حرفه هستند و بسیاری از آنها در کارگاه‌های مراکز نگهداری مشغول به کار شده‌اند، اما دستمزد کافی در ازای کارشان دریافت نمی‌کنند و مشخص نیست درآمدی که از محل کار معتادان متجاهر به دست می‌آید، صرف چه اموری می‌شود و این یکی از ضعف‌هایی است که سیستم‌های نظارتی و به‌ویژه ستاد مبارزه با مواد مخدر در این زمینه دارند.

او تصریح می‌کند: شهرداری عضو رسمی ستاد مبارزه با مواد مخدر نیست و در سیاست‌های کلان نظام تصویب شده است که شهرداری در حوزه نگهداری از معتادان متجاهر فعالیت کند، اما وقتی در این حوزه فعالیت می‌کند و جایگاهی برای آن تعریف شده است، باید در چارچوب قانون عمل کند. البته قانون باید اصلاح شود و شهرداری به عضویت رسمی ستاد مبارزه با مواد مخدر درآید.

این پژوهشگر و درمانگر اعتیاد می‌گوید: ستاد مبارزه با مواد مخدر باید به عنوان نهاد مسئول، در نحوه عملکرد مجموعه‌های فعال در حوزه کاهش آسیب و مبارزه با مواد مخدر و نوع هزینه‌کرد آنها نظارت کند. صفاتیان یادآور می‌شود: عموماً مدیران قدرت تصمیم‌گیری و پیگیری در حوزه ستاد مبارزه با مواد مخدر ندارند؛ جلساتی باید با حضور مدیران و کارشناسان این حوزه برگزار شود. وقتی شهرداری ببیند که مدیران مربوطه در ستاد مبارزه با مواد مخدر پیگیری و نظارت لازم را ندارند، خیالش راحت است که کسی پیگیر موضوع نیست و هر اقدامی انجام می‌دهد.

او پیشنهاد می‌دهد: یکی از پیشنهادات در شرایط جنگی این است که اگر می‌خواهند معتاد متجاهری را از مرکز بیرون کنند، بودجه مربوط به نگهداری او را به خانواده‌اش بدهند و این کار را برای مدتی به آنها بسپارند و البته چنین مواردی تنها در حد پیشنهاد است و بهتر است جلسات تخصصی در ستاد مبارزه با مواد مخدر برگزار شود و کارشناسان این حوزه نظرات خود را بیان کنند.

این درمانگر و پژوهشگر اعتیاد می‌گوید: حتی اگر برخی از مراکز نگهداری از معتادان متجاهر شهرداری در نقاط امن واقع نشده باشند، می‌توان با انتقال مددجویان به دیگر مراکز، در راستای حفظ جان و سلامت آنها اقدام کرد و از پخش دوباره این افراد در سطح شهر، آن هم در شرایطی که مسئولیت دستگاه‌هایی چون نیروی انتظامی و قوه قضائیه چند برابر می‌شود، جلوگیری کرد.

صفاتیان اضافه می‌کند: شهرداری تهران میلیاردها تومان در حوزه اعتیاد هزینه می‌کند و خوب است که آقای زاکانی تیمی را از خارج از شهرداری برای بررسی عملکرد مراکز نگهداری از معتادان متجاهر منصوب کند و نقاط ضعف و نواقص کار را شناسایی کرده و از هدررفت بودجه مربوطه در این بخش جلوگیری کند و در این صورت دیگر با اخراج مددجویان در شرایط جنگی مواجه نخواهیم بود.

۴۷۴۷