میمون‌های بزرگ؛ خنده‌ای مشترک با انسان‌ها در ۱۵ میلیون سال گذشته

کد خبر: ۹۳۵۱۷۸
تاریخ انتشار: ۱۸ : ۱۶ – ۲۵ مرداد ۱۴۰۵

پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که اورانگوتان‌ها، گوریل‌ها، شامپانزه‌ها و بونوبوها، خنده‌ای با ریتمی مشابه انسان دارند که ریشه آن به ۱۵ میلیون سال پیش برمی‌گردد. به گزارش انتخاب، این تحقیق به بررسی خنده‌ی نزدیک‌ترین خویشاوندان انسان پرداخته و نشان می‌دهد که میمون‌های بزرگ از شدت خنده به شدت هیجان‌زده می‌شوند و به نوعی از خود بی‌خود می‌شوند. این رفتار نه تنها به سرگرمی و شوخی محدود نمی‌شود، بلکه به نظر می‌رسد که به تکامل زبان و کنترل صوتی در انسان‌ها نیز مرتبط است.

بر اساس گزارش آی‌اف‌ال ساینس، پژوهشگران با تحلیل خنده‌ی چهار اورانگوتان، سه بونوبو، دو گوریل و چهار شامپانزه به این نتیجه رسیدند که میمون‌های بی‌دم بزرگ با ریتمی هم‌فاصله می‌خندند، به این معنا که انفجارهای صوتی خنده در فواصل منظم و برابر از هم قرار دارند. این ویژگی مشابه در خنده‌ی انسان نیز مشاهده می‌شود و نشان می‌دهد که این خصیصه باید در آخرین نیای مشترک انسان و میمون‌های بزرگ که حدود ۱۵ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد، شکل گرفته باشد.

دکتر چیارا دگرگوریو، یکی از نویسندگان این مطالعه، اظهار می‌دارد: «قبل از انجام این تحقیق، انتظار داشتم که خنده‌ی خویشاوندان دور ما بی‌نظم‌تر باشد. اما در عوض، نظم ریتم‌دار خنده در سراسر میمون‌های بزرگ به طرز شگفت‌انگیزی حفظ شده است. این نشان می‌دهد که ما حدود ۱۵ میلیون سال است که این‌گونه می‌خندیم!»

دگرگوریو توضیح می‌دهد که هرگز نمی‌توانیم به‌طور دقیق بدانیم انسان‌تباران منقرض‌شده چه صدایی داشته‌اند، اما یافته‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها نیز احتمالا خنده‌ای با ریتم منظم تولید می‌کرده‌اند. با این حال، تفاوت مهمی میان انسان و دیگر میمون‌های بزرگ وجود دارد. انسان‌ها قادرند سرعت خنده‌ی خود را بر اساس موقعیت اجتماعی تغییر دهند. به عنوان مثال، وقتی کسی ما را قلقلک می‌دهد، معمولاً سریع‌تر از زمانی می‌خندیم که در حال بازی هستیم. در مقابل، شامپانزه‌ها، بونوبوها، اورانگوتان‌ها و گوریل‌ها تقریباً در همه‌ی موقعیت‌ها الگوی خنده‌ای مشابه را حفظ می‌کنند و تغییر چندانی در سرعت آن ندارند.

دگرگوریو در ادامه می‌افزاید: «در میان میمون‌های بزرگ، خنده به‌عنوان یک سیگنال ریتمیک نسبتا کلیشه‌ای آغاز شده که عمدتاً در مجموعه‌ی محدودی از زمینه‌های اجتماعی مانند بازی یا قلقلک استفاده می‌شود. اما در انسان‌ها، خنده به‌طرزی خارق‌العاده متنوع شده است. ما می‌توانیم از یک پوزخند آرام و مؤدبانه تا خنده‌ای بلند و بی‌پروا، و حتی خنده‌ای طعنه‌آمیز یا ساختگی تولید کنیم؛ زمانی که می‌خواهیم حسی غیر از خوشحالی واقعی را نشان دهیم.

بر همین اساس، نویسندگان این مطالعه پیشنهاد می‌کنند که انعطاف ریتمی در خنده‌ی ما می‌تواند به‌طور کلی نشانه‌ای از کنترل صوتی باشد و نشان دهد انسان چگونه توانسته خروجی شنیداری خود را به‌شکلی پیچیده و ماهرانه تنظیم کند؛ مهارتی که احتمالا برای پدیدآمدن گفتار و زبان بنیادی بوده است. دگرگوریو می‌گوید: «البته خنده زبان نیست، اما هر دو به توانایی کنترل و تعدیل خروجی صوتی متکی هستند. از این نظر، تکامل خنده شاید دوشادوش تکامل ظرفیت‌های صوتی پیش رفته باشد که در نهایت از گفتار و زبان پشتیبانی کردند.»

نتایج این پژوهش به محققان این امکان را می‌دهد که درباره‌ی خنده‌ی نئاندرتال‌ها و دیگر انسان‌تباران منقرض‌شده نیز گمانه‌زنی کنند. دگرگوریو تأکید می‌کند: «هرگز نمی‌توانیم دقیقا بدانیم انسان‌تباران منقرض‌شده چه صدایی داشته‌اند، اما یافته‌های ما نشان می‌دهد که احتمالا خنده‌ای با ریتم منظم تولید می‌کرده‌اند. انتظار دارم خنده‌ی آن‌ها چیزی میان خنده‌ی انسان مدرن و خنده‌ی شامپانزه‌ها و بونوبوهای امروزی بوده باشد: احتمالا متغیرتر و انعطاف‌پذیرتر از شامپانزه‌ها، اما کمتر از انسان‌های امروزی.»