ورزش؛ راهی مؤثر برای جبران اثرات منفی کم‌خوابی بر حافظه

کد خبر: ۹۳۷۱۲۱

تاریخ انتشار: ۳۲ : ۱۷ – ۰۸ شهریور ۱۴۰۵

پژوهش جدید: ورزش می‌تواند به اندازه چرت‌زدن اثر کم‌خوابی بر حافظه را جبران کند

یک تحقیق تازه که در مجله Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده، نشان می‌دهد که در زمینه حافظه، ۹۰ دقیقه چرت زدن و یک تمرین ۲۰ دقیقه‌ای می‌تواند تأثیر تقریباً یکسانی داشته باشد. محققان دانشگاه مک‌گیل کانادا، ۵۴ فرد جوان و سالم را به مدت ۳۰ ساعت در شرایط آزمایشگاهی بیدار نگه داشتند و سپس آن‌ها را به سه گروه تقسیم کردند.

به گزارش انتخاب، آیا تا به حال در شرایطی قرار گرفته‌اید که تنها چهار ساعت خوابیده‌اید و یک روز کامل پیش روی شماست و قهوه هم فقط تا حدی می‌تواند کمک کند؟ آیا بهتر است یک چرت کوتاه بزنید یا به جای آن یک تمرین ورزشی انجام دهید؟ محققان به این سؤال پاسخ داده‌اند.

گروه اول ۲۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط تا زیاد روی دوچرخه انجام دادند. گروه دوم چرت ۹۰ دقیقه‌ای زدند. گروه سوم نیز به مدت ۲۰ دقیقه روی دوچرخه ثابت نشستند، اما رکاب نزدند تا به عنوان گروه کنترل مورد استفاده قرار بگیرند. پس از مدتی، به همه افراد مجموعه‌ای از تصاویر نشان داده شد، بدون اینکه از آن‌ها خواسته شود تصاویر را به خاطر بسپارند. سپس سه روز بعد، شرکت‌کنندگان تحت آزمایش قرار گرفتند تا مشخص شود که کدام تصاویر را می‌توانند به یاد بیاورند.

نتیجه این بود: هم گروهی که چرت زده بودند و هم گروهی که ورزش کرده بودند، به طرز قابل توجهی تصاویر بیشتری را نسبت به گروه کنترل به خاطر آوردند. در واقع میزان بهبود تقریباً مشابه بود: گروهی که چرت زدند ۲۳ درصد عملکرد بهتری در تشخیص تصاویر داشتند و گروه ورزش‌کنندگان ۲۱ درصد بهتر از گروه کنترل عمل کردند.

این پژوهش با مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳ از دانشگاه پورتسموث همخوانی دارد که نشان داده بود ۲۰ دقیقه دوچرخه‌سواری با شدت متوسط می‌تواند عملکرد شناختی افرادی را که کم‌خوابی داشتند، حتی در شرایط کمبود اکسیژن، بهبود بخشد.

اما نکته جالب این مطالعه این است که پژوهشگران همچنین فعالیت مغز شرکت‌کنندگان را با استفاده از الکتروانسفالوگرافی (EEG) ثبت کردند. آن‌ها دریافتند که این دو گروه، با وجود رسیدن به نتیجه‌ای مشابه، از مسیرهای عصبی کاملاً متفاوتی استفاده کرده‌اند.

در گروهی که چرت زده بودند، پژوهشگران نشانه‌هایی از کاهش فشار خواب و خستگی مغز مشاهده کردند. به عنوان مثال، فعالیت امواج آهسته مغز کاهش یافته بود. به نظر می‌رسید این ۹۰ دقیقه واقعاً بخشی از استراحت ازدست‌رفته را جبران کرده است.

هرچه نشانه‌های خستگی در مغز بیشتر کاهش پیدا می‌کرد، افراد تصاویر را بهتر به خاطر می‌آوردند. اما در گروه ورزش چنین تغییری مشاهده نشد. شاخص‌های خستگی آن‌ها تقریباً مشابه گروه کنترل باقی مانده بود؛ یعنی تمرین ورزشی باعث نشده بود که آن‌ها احساس خستگی کمتری داشته باشند. در عوض، افزایش حافظه در این گروه با مجموعه‌ای کاملاً متفاوت از سیگنال‌های مغزی مرتبط بود.

منبع: دیجیاتو