پنهان‌کاری پزشکان: تشخیص سرطان تا چند دهه پیش از بیماران مخفی می‌شد

کد خبر: ۹۴۰۸۲۲
تاریخ انتشار: ۲۶ : ۱۷ – ۰۲ مهر ۱۴۰۵

در گذشته، پزشکان به‌ویژه تا چند دهه پیش، تمایل داشتند تشخیص سرطان را از بیماران خود پنهان کنند. در سال ۱۹۶۱، بیشتر پزشکان ترجیح می‌دادند به بیماران نگویند که به سرطان مبتلا شده‌اند، اما با افزایش آگاهی و پیشرفت‌های درمانی، رویکرد پزشکی به سمت شفافیت کامل تغییر کرد. به گزارش انتخاب، امروزه اگر فردی به سرطان مبتلا شود، معمولاً انتظار دارد پزشک اطلاعاتی درباره تشخیص، گزینه‌های درمانی و وضعیت بیماری‌اش ارائه دهد. اما این رویکرد در گذشته رایج نبود.

در سال ۱۹۶۱، تحقیقی نشان داد که حدود ۹۰ درصد پزشکان تمایل داشتند تشخیص سرطان را به بیماران خود اعلام نکنند؛ رفتاری که در آن زمان به‌عنوان بخشی از رابطه پزشک و بیمار پذیرفته شده بود. در نیمه نخست قرن بیستم، بسیاری از پزشکان بر این باور بودند که گفتن حقیقت درباره بیماری‌های جدی، به‌ویژه سرطان، ممکن است بیشتر از خود بیماری به بیمار آسیب برساند. آن‌ها تصور می‌کردند که شنیدن خبر سرطان می‌تواند منجر به ناامیدی، افسردگی یا کاهش انگیزه برای ادامه درمان شود. به همین دلیل، برخی پزشکان اطلاعات مربوط به بیماری را ابتدا با خانواده بیمار در میان می‌گذاشتند و تنها در شرایط خاص به خود بیمار اطلاع می‌دادند.

این نگرش حتی در اصول اخلاقی پزشکی آن زمان نیز مشهود بود. در نخستین دستورالعمل‌های اخلاقی انجمن پزشکی آمریکا، به پزشکان توصیه شده بود که از بیان پیش‌بینی‌های ناامیدکننده درباره بیماری‌ها خودداری کنند، زیرا ممکن بود روحیه بیمار را تضعیف کند. یکی از مهم‌ترین بررسی‌ها در این زمینه در سال ۱۹۶۱ توسط دونالد اوکن، پزشک و پژوهشگر آمریکایی، انجام شد. او با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه، دیدگاه ۲۱۹ پزشک درباره اطلاع‌رسانی تشخیص سرطان به بیماران را بررسی کرد. نتایج این مطالعه که در مجله JAMA منتشر شد، نشان داد که ۹۰ درصد پزشکان ترجیح می‌دهند تشخیص سرطان را به بیمار نگویند. بسیاری از آن‌ها معتقد بودند که بیمار با دانستن این موضوع ممکن است واکنش احساسی شدیدی نشان دهد.

برخی پزشکان حتی برای جلوگیری از استفاده از واژه «سرطان»، از اصطلاحات مبهم‌تری مانند «توده»، «رشد غیرطبیعی» یا عبارات مشابه استفاده می‌کردند. در مواردی که بیماری پیشرفته بود، پنهان‌کردن تشخیص بیشتر مشاهده می‌شد. البته همه پزشکان با این رویکرد موافق نبودند و در همان دوره، پژوهش‌هایی وجود داشت که نشان می‌داد بسیاری از بیماران ترجیح می‌دهند از وضعیت واقعی خود مطلع باشند. با این حال، تصور غالب در میان پزشکان این بود که با نگفتن حقیقت، از بیمار محافظت می‌کنند.

از دهه ۱۹۶۰ به بعد، رابطه میان پزشک و بیمار به‌تدریج تغییر کرد. پیشرفت درمان‌های سرطان باعث شد که تشخیص این بیماری دیگر همیشه به معنای مرگ قریب‌الوقوع نباشد. هم‌زمان، توجه جامعه به حقوق فردی، استقلال بیمار و مفهوم «رضایت آگاهانه» افزایش یافت. در دیدگاه جدید، بیمار تنها دریافت‌کننده دستورهای پزشک نیست؛ او باید بتواند درباره بدن، درمان و آینده خود تصمیم‌گیری کند و برای این کار به اطلاعات دقیق درباره وضعیت سلامت خود نیاز دارد.

تغییر نگرش پزشکان به‌سرعت اتفاق افتاد. در سال ۱۹۷۹، پژوهشگران پرسشنامه‌ای مشابه مطالعه اوکن را دوباره بررسی کردند. این بار از میان ۲۶۴ پزشک شرکت‌کننده، ۹۷ درصد گفتند که ترجیح می‌دهند تشخیص سرطان را به بیمار اطلاع دهند؛ نتیجه‌ای کاملاً متفاوت با سال ۱۹۶۱. این تغییر تنها نتیجه پیشرفت پزشکی نبود، بلکه تغییر نگاه جامعه به قدرت و نقش پزشکان، افزایش آگاهی بیماران و تأکید بیشتر بر حق انتخاب فردی نیز در آن نقش داشت. رابطه‌ای که زمانی بر پایه «پزشک بهتر می‌داند» شکل گرفته بود، به سمت همکاری میان پزشک و بیمار حرکت کرد.

امروزه اصل کلی در بسیاری از نظام‌های سلامت این است که بیمار حق دارد از تشخیص خود مطلع باشد. با این حال، نحوه بیان خبرهای دشوار پزشکی همچنان موضوع مهمی در آموزش پزشکان است. مسئله دیگر این نیست که آیا باید حقیقت را گفت یا نه، بلکه این است که چگونه این حقیقت با همدلی، زمان‌بندی مناسب و توجه به شرایط روحی بیمار بیان شود. تغییر نگاه پزشکان به گفتن حقیقت درباره سرطان نشان می‌دهد که پیشرفت پزشکی تنها به داروها و فناوری‌های جدید محدود نمی‌شود؛ گاهی مهم‌ترین تغییر، در نوع نگاه به بیمار و پذیرفتن حق او برای آگاهی و تصمیم‌گیری درباره زندگی‌اش رخ می‌دهد.