تناقض در اظهارات نکونام و عزیزی؛ انتقاد از سن بالای بازیکنان تراکتور و عدم جوانگرایی تیم ملی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری طرفداری، یکی از انتقادات اصلی به امیر قلعه‌نویی در زمان برگزاری جام جهانی و پس از آن، استفاده از بازیکنان مسن و عدم توجه به نسل جوان بود. این انتقاد به ویژه از سوی چهره‌هایی چون جواد نکونام و خداداد عزیزی که به طور مداوم در برنامه‌های اینترنتی حضور داشتند، به وضوح مطرح شد. با این حال، بررسی ترکیب چهار تیم مدعی لیگ برتر در دو هفته ابتدایی لیگ بیست‌وششم نشان می‌دهد که بین این مواضع و آنچه در فوتبال باشگاهی رخ داده، فاصله‌ای وجود دارد.

تیم ملی ایران با میانگین سنی ۲۹.۸ سال در جام جهانی ۲۰۲۶ یکی از پیرترین تیم‌های این مسابقات بود و در فهرست خود ۱۶ بازیکن بالای ۳۰ سال داشت؛ از جمله علیرضا بیرانوند ۳۳ ساله، پیام نیازمند ۳۱ ساله، سیدحسین حسینی ۳۳ ساله، احسان حاج‌صفی ۳۶ ساله، شجاع خلیل‌زاده ۳۷ ساله، میلاد محمدی ۳۲ ساله، محمدحسین کنعانی‌زادگان ۳۲ ساله، علی نعمتی ۳۰ ساله، رامین رضاییان ۳۶ ساله، علیرضا جهانبخش ۳۲ ساله، سامان قدوس ۳۲ ساله، روزبه چشمی ۳۲ ساله، مهدی ترابی ۳۱ ساله، مهدی طارمی ۳۳ ساله، علی علیپور ۳۰ ساله و شهریار مغانلو ۳۱ ساله. نکته جالب این است که به جز محمدی، نعمتی، طارمی، جهانبخش و قدوس که در حال حاضر لژیونر هستند، سایر نفرات این فهرست همچنان در فوتبال باشگاهی ایران فعال هستند.

مهم‌تر اینکه به جز دو بازیکن یعنی رامین رضاییان که به تازگی به فولاد پیوسته و روزبه چشمی که به دلیل شرایط جسمانی نامناسب در وقت‌های اضافی نیمه دوم دیدار استقلال مقابل نساجی به میدان رفت، سایر نفرات در دو هفته ابتدایی لیگ برتر در ترکیب اصلی تیم‌های خود بازی کرده‌اند. از سوی دیگر، به جز مغانلو که در وقت‌های اضافی نیمه دوم دیدار تراکتور مقابل تیم محرم نویدکیا از زمین خارج شد و علیپور که در دقیقه ۶۳ بازی دوم تیمش تعویض شد، سایر بازیکنان مسن تیم ملی در دو هفته ابتدایی لیگ حتی یک ثانیه هم از زمین خارج نشدند. این آمار پیام روشنی دارد؛ بازیکنانی که به دلیل سن بالا در تیم ملی مورد انتقاد قرار گرفتند، همچنان جزو چهره‌های کلیدی و تأثیرگذار تیم‌های باشگاهی خود هستند و مربیان باشگاهی نیز به آنها اعتماد دارند.

میانگین سنی نفرات مورد استفاده تیم ملی در جام جهانی مقابل نیوزیلند ۳۰.۸ سال، مقابل بلژیک ۲۹.۸۷ سال و در بازی با مصر ۳۱.۱۴ سال بود. بنابراین تردیدی وجود ندارد که قلعه‌نویی از ترکیبی باتجربه استفاده کرده است، اما نمی‌توان این انتخاب را جدا از وضعیت فوتبال باشگاهی تحلیل کرد؛ چراکه بخش عمده همین بازیکنان بعد از جام جهانی نیز همچنان انتخاب اول مربیان باشگاهی بوده‌اند. اگر یک بازیکن ۳۲ تا ۳۷ ساله در تیم ملی به دلیل سنش مورد انتقاد قرار می‌گیرد، اما چند هفته بعد در لیگ برتر ۱۸۰ دقیقه کامل برای تیم باشگاهی خود بازی می‌کند، نمی‌توان صرفاً سن را ملاک قضاوت درباره تصمیم سرمربی تیم ملی قرار داد.

نگاهی به عملکرد چهار تیم مدعی لیگ برتر نیز تصویر جالبی ارائه می‌دهد. در میان این چهار تیم، تنها میانگین سنی تراکتور در شروع لیگ بیست‌وششم از میانگین سنی تیم ملی بالاتر است. پرسپولیس در دیدار مقابل شمس‌آذر میانگین سنی ۲۷.۳۷ سال و مقابل استقلال خوزستان ۲۷.۸۱ سال را در استفاده از بازیکنانش داشت و از نفرات زیر ۲۳ سالی مانند محمدمهدی زارع، علیرضا همایی‌فرد، پوریا لطیفی‌فر، پوریا شهرآبادی و امیرحسین محمودی بهره برد. استقلال نیز در بازی مقابل مس شهربابک میانگین سنی ۲۵.۳۵ سال و در دیدار با نساجی ۲۶.۲۱ سال داشت. آبی‌پوشان از بازیکنانی مانند ابوالفضل زمانی، اسماعیل قلی‌زاده، امیرمحمد رزاقی‌نیا و سعید سحرخیزان به عنوان نفرات زیر ۲۳ سال استفاده کردند. در سپاهان نیز میانگین سنی مقابل چادرملو و تراکتور به ترتیب ۲۸.۶۴ و ۲۸.۶۵ سال بود. محرم نویدکیا در کنار نفرات باتجربه‌ای مانند سیدحسین حسینی و احسان حاج‌صفی که هر دو در هر دو مسابقه در ترکیب اصلی بودند، از بازیکنان جوانی مانند امین حزباوی، کسری طاهری و امیرحسین جلالی‌وند نیز استفاده کرد. این آمار نشان می‌دهد جوانگرایی به معنای حذف بازیکنان باتجربه نیست.

در این میان اما شرایط تراکتور با سه تیم دیگر متفاوت است. جواد نکونام در ماه‌های گذشته با حضور مداوم در برنامه‌های اینترنتی و رسانه‌ای، یکی از منتقدان استفاده نکردن تیم ملی از بازیکنان جوان بود و بارها بر ضرورت تغییر نسل تأکید داشت. حالا اما همین مربی در قامت سرمربی تراکتور قرار گرفته و آمار دو هفته نخست تیمش نشان می‌دهد تراکتور حتی یک ثانیه هم از بازیکن زیر ۲۳ سال استفاده نکرده است و امیرحسین حسین‌زاده ۲۵ ساله جوان‌ترین بازیکنی است که تراکتور در دو هفته ابتدایی از او بهره برده که همین بازیکن هم در کنار علی بیرانوند، شجاع خلیل‌زاده و شهریار مغانلو جزو نفرات مورد اعتماد سرمربی تیم ملی است. این موضوع زمانی جالب‌تر می‌شود که بدانیم حتی در دیدار تراکتور مقابل پیکان، تیم تبریزی در شرایطی که ۲ بر صفر از حریف ۱۰ نفره خود پیش بود و بیش از ۳۰ هزار هوادار نیز در ورزشگاه یادگار امام حضور داشتند، باز هم فرصت بازی به بازیکنان جوان نداد. البته باید توجه داشت که نکونام تنها ۵ روز مانده به شروع لیگ جانشین محمد ربیعی شد و طبیعی است که زمان محدودی برای شناسایی نفرات جوان در اختیار داشته باشد. بنابراین نمی‌توان تمام تصمیم‌های ابتدای فصل را به حسابش گذاشت. با این حال، رویکرد نکونام در دوره حضورش در استقلال نیز نشان می‌دهد جوانگرایی چندان در اولویت این مربی نبوده است. همین مسئله باعث می‌شود مقایسه میان انتقادهای گذشته او از تیم ملی و عملکرد فعلی‌اش در تراکتور قابل تأمل باشد.

همین مسئله درباره خداداد عزیزی نیز صدق می‌کند. مدیر تیم تراکتور که به عنوان مجری و میهمان حضور مستمری در برنامه‌های اینترنتی در ایام جام جهانی داشت و مدام با انتقاد از سیاست‌های سرمربی تیم ملی، بر لزوم جوانگرایی تأکید داشت، روز گذشته در گفت‌وگویی رادیویی درباره دلیل استفاده نکردن تیمش از نفرات جوان گفته است که تراکتور به عنوان یک باشگاه مصرف‌گرا به دنبال قهرمانی است و نباید با تیم ملی مقایسه شود. این استدلال از منظر باشگاهی قابل قبول است. تراکتور برای قهرمانی می‌جنگد و طبیعی است که بخواهد از آماده‌ترین بازیکنان خود استفاده کند، اما همین منطق، بخش زیادی از انتقادهای خداداد از تیم ملی را با یک بحث جدی مواجه می‌کند. اگر تراکتور برای قهرمانی لیگ حق دارد از بازیکنان باتجربه استفاده کند، تیم ملی هم برای موفقیت در جام جهانی حق دارد بهترین بازیکنان خود را فارغ از سن آنها انتخاب کند. اگر باشگاه تراکتور به عنوان یکی از قطب‌های اصلی لیگ مأمور نتیجه‌گیری است و وظیفه بازیکن‌سازی برعهده سایر باشگاه‌هاست، تیم ملی نیز نباید به محل اصلی جوانگرایی تبدیل شود. در واقع، همان‌طور که خداداد می‌گوید نباید تراکتور را با تیم ملی مقایسه کرد، نباید انتظار داشت تیم ملی نیز دقیقاً همان سیاستی را اجرا کند که از یک باشگاه برای پرورش بازیکن انتظار می‌رود. در این صورت، نکونام و خداداد عزیزی که پیش از این از قلعه‌نویی به دلیل استفاده از نفرات باتجربه و مسن انتقاد می‌کردند، باید خودشان را از بخشی از این انتقادها کنار بکشند. نه به این دلیل که جوانگرایی اهمیت ندارد، بلکه به این دلیل که آمار لیگ برتر نشان می‌دهد مشکل جوان نشدن تیم ملی، صرفاً تصمیم یک سرمربی نیست و به میزان فرصت دادن باشگاه‌ها به نسل جدید نیز ارتباط مستقیم دارد.

از یک طرف، استقلال، پرسپولیس و سپاهان در دو هفته ابتدایی لیگ از بازیکنان زیر ۲۳ سال استفاده کرده و میانگین سنی پایین‌تری نسبت به تیم ملی داشته‌اند و از طرف دیگر، تراکتور تحت مدیریت خداداد و هدایت نکونام حتی یک بازیکن زیر ۲۳ سال را به میدان نفرستاده است. در نهایت، اگر فوتبال ایران واقعاً به دنبال جوانگرایی در تیم ملی است، مسیر آن کاملاً مشخص است؛ باشگاه‌ها باید بازیکنان جوان را بسازند، به آنها فرصت بدهند و آبدیده‌شان کنند. وقتی استقلال، پرسپولیس و سپاهان می‌توانند در کنار بازیکنان باتجربه از جوانان استفاده کنند، سایر باشگاه‌ها نیز باید چنین رویکردی را جدی بگیرند. در این صورت چند سال بعد، تیم ملی با نسلی از بازیکنان جوان اما باتجربه مواجه خواهد بود. نسل آینده تیم ملی باید در لیگ برتر ساخته شود، نه در اردوی تیم ملی. اما حالا مدیر و سرمربی یکی از تیم‌های مدعی لیگ خودشان را از فرآیند بازیکن ساختن برای این تیم کنار می‌کشند و در ایام منتهی به بازی‌های ملی ژست منتقد نسبت به جوان نبودن تیم می‌گیرند.