راز رشته کوه آپنین؛ چرا پوسته زمین زیر ایتالیا همچون زیپی در حال باز شدن است؟
دانشمندان اعلام کردند که در زیر رشتهکوه آپنین، بخشهایی از پوسته زمین بهطور مشابهی مانند باز شدن زیپ از هم جدا میشوند. این پدیده میتواند اطلاعات جدیدی درباره ساختار زمین و فرآیندهای زمینشناسی ارائه دهد.
کد خبر: ۹۳۹۶۶۰
تاریخ انتشار: ۵۶ : ۱۵ – ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
خواندنی ها >> خواندنی ها
معمای رشته کوه آپنین؛ چرا پوسته زمین زیر ایتالیا مانند زیپ در حال باز شدن است؟
به گزارش انتخاب: دانشمندان اعلام کردهاند که بخشهایی از پوسته زمین در زیر رشتهکوه آپنین بهطور مشابهی مانند باز شدن زیپ از هم جدا میشوند. در نگاه اول، زمین بهعنوان یک سیاره ثابت و تغییرناپذیر به نظر میرسد، اما در مقیاس میلیونها سال، پوسته زمین بهطور مداوم در حال حرکت است. قارهها به یکدیگر نزدیک میشوند، صفحات عظیم سنگی زیر یکدیگر فرو میروند، کوهها شکل میگیرند و بخشهایی از پوسته زمین تحت کشش یا فشردگی قرار میگیرند. یکی از پیچیدهترین نمونههای این تغییرات در رشتهکوه آپنین ایتالیا مشاهده میشود که بهعنوان ستون فقرات شمال تا جنوب شبهجزیره ایتالیا عمل میکند.
سالهاست که زمینشناسان در تلاشند تا توضیح دهند چرا این منطقه بهطور همزمان نشانههایی از فشردهشدن و کشیدهشدن پوسته زمین را نشان میدهد. اکنون گروهی از پژوهشگران به رهبری استفانو تاوانی از دانشگاه فلورانس، توضیح جدیدی برای این معمای زمینشناسی ارائه کردهاند. آنها بیان میکنند که در زیر ایتالیا، بخشی از پوسته زمین در حال جداشدن و به سمت گوشته فرو میرود؛ فرایندی که میتوان آن را به باز شدن آهسته زیپ در دل زمین تشبیه کرد.
این پدیده که در زمینشناسی به جداشدگی پوستهای معروف است، زمانی رخ میدهد که لایههای سنگینتر و متراکمتر در قسمت پایینی پوسته و سنگکره از قسمتهای بالایی جدا شده و بهدلیل وزن بیشتر، به اعماق زمین سقوط میکنند. رشتهکوه آپنین حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و میلیونها سال پیش بهدلیل برخورد صفحات تکتونیکی شکل گرفت. در چنین برخوردهایی، پوسته زمین فشرده میشود، ضخامت آن افزایش مییابد و کوهها بهوجود میآیند. در اینجا، برخی از بخشهای رشتهکوه آپنین همزمان تحت فشار و فشردگی و برخی دیگر در حال کشیدهشدن هستند، اما وضعیت آپنین با بسیاری از رشتهکوههای دیگر تفاوت دارد.
در بخش شرقی و جلوی این رشتهکوه، پوسته زمین همچنان تحت فشار قرار دارد و فشرده میشود، اما در بخش غربی و پشت آن، پوسته در حال کشیدهشدن است. بهعبارت ساده، یک طرف کوهستان در حال جمعشدن و طرف دیگر آن در حال بازشدن است. در گذشته، دانشمندان این وضعیت را با حرکت صفحه تکتونیکی فرورونده توضیح میدادند. زمانی که یک صفحه سنگی به داخل گوشته فرو میرود، ممکن است عقبنشینی کند و پوسته پشت خود را بکشد. این فرایند باعث شکلگیری دریای تیرنی در غرب ایتالیا شد. اما حدود ۲ میلیون سال پیش تغییر مهمی رخ داد. مرحله اصلی کشیدهشدن پوسته و باز شدن دریای تیرنی تقریباً پایان یافت، در حالی که رفتار عجیب زمین در منطقه آپنین همچنان ادامه داشت. بنابراین پژوهشگران به دنبال عامل دیگری بودند.
بهگزارش انتخاب، پژوهشگران برای حل این معما، مجموعهای گسترده از دادههای زمینشناسی از سوابق چند دههای زمینلرزهها و اندازهگیریهای دقیق GPS گرفته تا تصاویر راداری ماهوارهای و نقشههای مربوط به مرز میان پوسته و گوشته زمین را جمعآوری کردند. مرز میان پوسته و گوشته که ناپیوستگی موهو نام دارد، محل تغییر ناگهانی ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی سنگها در عمق زمین است که در آن پوسته سخت و بیرونی زمین به گوشته متراکمتر زیر آن میرسد. بررسی رفتار این مرز به دانشمندان کمک میکند تا بفهمند در لایههای عمیقتر زمین چه فرایندهایی در حال رخ دادن است.
پژوهشگران متوجه شدند که در زیر بیش از ۵۰۰ کیلومتر از رشتهکوه آپنین، ساختاری غیرعادی وجود دارد. در این منطقه، مرز میان پوسته و گوشته در دو سوی رشتهکوه روی هم قرار گرفته است. آنها بر این باورند که این ساختار نشان میدهد بخش پایینی پوسته در حال جداشدن از قسمت بالایی است؛ درست مانند نقطهای از زیپ که در حال بازشدن و حرکت به سمت جلو است. این نقطه جداشدگی ثابت نیست و بهآرامی در زیر ایتالیا به سمت منطقه آدریاتیک حرکت میکند. بررسی زمینلرزهها نیز این فرضیه را تقویت کرد. در پشت منطقه جداشدگی، زمینلرزهها بیشتر نشانههایی از کشیدهشدن پوسته را نشان میدهند، اما در جلوی آن، فشار و فشردهشدن پوسته غالب است. اندازهگیریهای GPS نیز همین الگو را تأیید کردند. پژوهشگران دریافتند که بخشهایی از کمربند کوهستانی آپنین سالانه حدود چهار میلیمتر کشیده میشوند، اما در بخش جلویی رشتهکوه حدود دو میلیمتر فشردگی در سال وجود دارد.
جداشدگی پوستهای میتواند توضیح دهد چرا منطقه آپنین رفتارهای ظاهراً متناقضی دارد. به گفته پژوهشگران، جداشدگی پوستهای میتواند توضیح دهد چرا منطقه آپنین رفتارهای ظاهراً متناقضی دارد. زمانی که بخش سنگین زیرین پوسته جدا میشود و به عمق زمین فرو میرود، فشار رو به پایین کاهش پیدا میکند و پوسته باقیمانده میتواند کمی به سمت بالا حرکت کند. اما در بخش دیگری از منطقه که هنوز به لایههای فرورونده متصل است، فشار ادامه پیدا میکند و زمین پایینتر میرود. با وجود این یافتهها، تصویر کامل هنوز مشخص نیست. دانشمندان همچنان درباره ساختار دقیق صفحهای که زیر آپنین فرو میرود و جزئیات حرکت آن پرسشهایی دارند و برای پاسخ به آنها به مدلهای دقیقتری نیاز است. با این حال، پژوهش جدید نشان میدهد رشتهکوه آپنین یکی از معدود مکانهایی روی زمین است که میتوان در آن نشانههای یک فرایند عمیق زمینشناختی مانند جداشدگی پوسته را در حال رخدادن بررسی کرد.
برچسب ها :انتخاب ، تغییرات زمین ، رشته کوه آپنین ، زمینشناسی
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰