قدیمی‌ترین پرونده پزشکی قانونی جهان؛ مگس‌ها راز قاتل را فاش کردند

کد خبر: ۹۳۱۹۶۱ تاریخ انتشار: ۵۵ : ۲۱ – ۰۲ مرداد ۱۴۰۵

قدیمی‌ترین پرونده پزشکی قانونی جهان؛ مگس‌هایی که قاتل را به دام انداختند

در دنیای امروز، داستان‌های جنایی به ما این احساس را القا می‌کنند که اگر کسی مرتکب قتل شود، حتماً نشانه‌ای از خود به جا می‌گذارد که دانشمندان جنایی به‌طرزی غیرمنطقی و جذاب آن را کشف کرده و با تکیه بر آن، اعترافی دراماتیک می‌گیرند. خیال‌پردازی درباره‌ی سفر به گذشته و ارتکاب جنایت نیز برای برخی جذاب به نظر می‌رسد، اما تاریخ نشان می‌دهد که حتی در زمان‌های قدیم نیز کار به این سادگی نبوده است.

به گزارش انتخاب، هشت قرن پیش، یک بازپرس در چین با استفاده از رفتار مگس‌ها موفق به شناسایی قاتلی شد. این پرونده به عنوان قدیمی‌ترین نمونه ثبت‌شده از پزشکی قانونی حشره‌ای شناخته می‌شود.

قبل از شکل‌گیری نهادهای مدرن اجرای قانون و پزشکی قانونی، فرار از مجازات قتل گاه آسان‌تر بود، اما این امر حتمی نبود. ردگیری جرم با روش‌های علمی‌تر، حداقل در چین سده‌ی سیزدهم، سابقه داشت و مردم آن زمان نیز به کشف جرم و مجازات مجرمان نگاهی نظام‌مندتر پیدا کرده بودند. در همان دوران، قدیمی‌ترین نمونه‌ی ثبت‌شده از کاربرد حشرات در پزشکی قانونی در کتابی به نام پرونده‌های گردآوری‌شده‌ی احکام اصلاح‌شده به ثبت رسید. این کتاب توسط سانگ‌سی، یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های تاریخ پزشکی قانونی، نوشته شده است.

سانگ‌سی در دوران اصلاحات دودمان سونگ، از سال ۹۶۰ تا ۱۲۷۹ میلادی، که در آن هر شهرستان یک مقام رسمی برای بررسی جرم و مجازات مجرمان تعیین می‌شد، ابتدا آموزش پزشکی دیده بود. او به مقام قاضی زندان‌ها منصوب شد و از این فرصت برای گردآوری دانش جرم‌شناسی از نقاط مختلف کشور بهره برد. نتیجه‌ی کار او مجموعه‌ای از توصیه‌های عملی برای بازپرس‌ها و معاینه‌کنندگان جسد بود که هم علت مرگ را توضیح می‌داد و هم روش‌های دقیق‌تری برای رسیدگی به پرونده‌ها ارائه می‌کرد.

به گزارش انتخاب، سانگ‌سی در یکی از نقل‌قول‌هایش بیان کرده بود: «اگر جراحت چاقو پیش از مرگ و در زمان حیات فرد ایجاد شده باشد، پوست و گوشت در محل زخم دچار جمع‌شدگی می‌شود.» به بیان ساده، اگر زخم چاقو زمانی ایجاد شده باشد که فرد هنوز زنده بوده، پوست و گوشت در محل زخم جمع می‌شود و خون‌مردگی زیرپوستی در اطراف زخم قابل مشاهده خواهد بود. او همچنین توضیح داد که اگر اندامی بریده شده باشد، ماهیچه، استخوان، پوست و گوشت به توده‌ای چسبناک تبدیل می‌شوند، پوست از تماس با تیغه جمع می‌شود و استخوان نمایان می‌شود.

در همان بخش، سانگ‌سی توضیح داد که اگر جسدی پس از مرگ قطعه‌قطعه شود، پوست و گوشت تغییر ظاهری اندکی خواهند داشت، خون‌مردگی زیرپوستی دیده نمی‌شود، پوست جمع نمی‌شود و انتهای زخم نیز فاقد خون است و رنگی سفید دارد. او با دقتی چشمگیر، تغییرات بدن انسان را در شرایط مختلف، از جمله روند تجزیه‌ی جسد برای برآورد زمان مرگ، شرح داده است. او تنها به بیان نظریه‌ها بسنده نکرد و نمونه‌هایی واقعی از پرونده‌هایی را نیز ارائه کرد که این روش‌ها در آن‌ها به کار گرفته شده بودند.

در یکی از نمونه‌ها، معاینه‌کننده‌ی جسد توانست با کمی جست‌وجو و چند مگس، راز یک قتل را فاش کند. طبق روایت سانگ‌سی، معاینه‌کننده مشخص کرده بود که جراحت‌های واردشده با یک داس بسیار تیز، جان یک روستایی را گرفته‌اند. او به قتل مشکوک شد، زیرا مرد کشته‌شده اندکی پیش از مرگش بر سر وامی با فرد دیگری مشاجره کرده بود. سپس، معاینه‌کننده به روستایی رفت که مظنون در آن زندگی می‌کرد و از همه‌ی مردان خواست داس‌هایشان را بیاورند و روی زمین بگذارند. چنین دستوری این روزها به‌ندرت شنیده می‌شود.

با وجود اینکه همه‌ی داس‌ها ظاهراً تمیز به نظر می‌رسیدند، عامل جنایت در صحنه‌ای که می‌توانست مستقیم از رمان‌های آگاتا کریستی بیرون آمده باشد، فاش شد. در ترجمه‌ی کتاب آمده است: «پس از مدت کوتاهی، بازرس به‌سوی مرد مظنون رفت و او را به قتل متهم کرد.» سانگ‌سی ادامه داد که مظنون بارها اتهام را انکار کرد، اما معاینه‌کننده به مگس‌هایی اشاره کرد که میان هفتاد داس، به سمت یکی جذب شده بودند. مگس‌ها تنها روی یکی از داس‌ها نشسته بودند؛ زیرا بوی باقی‌مانده‌ی خون هرچند برای انسان حس نمی‌شد، آن‌ها را جذب کرده بود. در نهایت، قاتل به جرم خود اعتراف کرد.

امروزه پرونده‌ی مگس‌ها جذاب‌ترین بخش کتاب سانگ‌سی به نظر می‌رسد، اما هدف اصلی او چیز دیگری بود. او می‌خواست بهترین شیوه‌های شناخته‌شده‌ی زمان خود را برای بررسی جرم در اختیار بازپرس‌ها قرار دهد و روند رسیدگی را از نخستین لحظه‌ی کشف جسد تا بررسی شواهد، با جزئیات توضیح دهد. پزشکی قانونی از آن زمان تاکنون راه درازی را پیموده است، اما کتاب سانگ‌سی همچنان یکی از مهم‌ترین آثار تاریخ این علم به شمار می‌رود.