پرندگان آیا از پرواز لذت می‌برند؟ طوطی‌های کاکلی راز را فاش می‌کنند!

کد خبر: ۹۳۹۳۵۷

تاریخ انتشار: ۳۸ : ۱۵ – ۲۳ شهریور ۱۴۰۵

خواندنی ها >> خواندنی ها

آیا پرندگان از پرواز لذت می‌برند؟ طوطی‌های کاکلی پاسخ می‌دهند

زمانی که پرندگان در آسمان اوج می‌گیرند و بدون هدف خاصی پرواز می‌کنند، آیا تنها از روی غریزه طبیعی عمل می‌کنند یا واقعاً از این تجربه لذت می‌برند؟ به گزارش انتخاب، جورگ ماسن، پژوهشگر رفتار حیوانات و استاد دانشگاه اوترخت هلند، سال‌ها در پی پاسخ به این پرسش بود. او توانست این موضوع را با انجام یک آزمایش علمی بررسی کند. پاسخ به چنین سوالاتی آسان نیست، زیرا حیوانات نمی‌توانند احساسات خود را بیان کنند و پژوهشگران باید از طریق رفتار، تصمیمات و نشانه‌های فیزیولوژیکی آن‌ها به نتیجه‌گیری برسند.

برای پاسخ به این سوال، پژوهشگران آزمایشی را در پارک پرندگان آوی‌فونا در هلند طراحی کردند؛ جایی که شرایط نگهداری پرندگان با بسیاری از محیط‌های دیگر متفاوت است. در چند ماه از سال، پرندگان هر روز در ساعت‌های مشخصی می‌توانند آزادانه از محل نگهداری خود خارج و وارد فضای باز شوند. پس از باز شدن درها، هر پرنده بدون هیچ دخالتی از سوی مراقبان تصمیم می‌گیرد که پرواز کند یا در محل خود باقی بماند. این انتخاب برای پرندگان هیچ پیامد مثبت یا منفی ندارد؛ نه برای پرواز پاداشی دریافت می‌کنند و نه برای ماندن جریمه می‌شوند. به همین دلیل، پژوهشگران توانستند بررسی کنند که آیا پرندگان از روی تمایل خود پرواز را انتخاب می‌کنند یا صرفاً به دلیل یک عامل بیرونی.

در این پژوهش، ۱۷ طوطی کاکاتوی گالا شرکت کردند که در طبیعت برای پیداکردن دانه‌ مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند. پژوهشگران مشاهده کردند این پرندگان تقریباً در تمام فرصت‌های ۲۰ دقیقه‌ای که برای پرواز در اختیارشان قرار گرفت، تصمیم به پرواز کردند. مایکل مندل، پژوهشگر رفتار حیوانات در دانشگاه بریستول که در این مطالعه حضور نداشت، بیان کرد که انتخاب مداوم پرواز از سوی کاکاتوها نشان‌دهنده این است که آن‌ها پرواز را تجربه‌ای ارزشمند می‌دانند. البته همه پرندگان همیشه پرواز نکردند. تنها یک جفت کاکاتو در یکی از روزها ترجیح دادند در محل خود بمانند؛ آن روز به تازگی لانه‌های جدیدی دریافت کرده بودند و به فعالیت‌هایی مانند جفت‌گیری مشغول بودند.

پژوهشگران پس از پرواز، تغییرات رفتاری دیگری نیز مشاهده کردند. کاکاتوها بیشتر به جست‌وجوی غذا پرداختند، بدن خود را خاراندند و تاج پرهای سرشان را بیشتر بالا بردند. این رفتارها به عنوان نشانه‌هایی از افزایش هیجان مثبت پس از پرواز آزادانه تفسیر شد. به گزارش انتخاب، در بخش دیگری از آزمایش، پژوهشگران از روشی به نام آزمون سوگیری شناختی استفاده کردند. این روش در مطالعات رفتار حیوانات برای بررسی وضعیت احساسی آن‌ها به کار می‌رود. ایده این روش این است که حیوانات، مانند انسان‌ها، وقتی در شرایط روحی بهتری هستند، ممکن است اتفاقات مبهم را خوش‌بینانه‌تر تفسیر کنند و در شرایط نامطلوب واکنش محتاطانه‌تری نشان دهند.

پژوهشگران ابتدا به کاکاتوها یاد دادند که موقعیتی مشخص با دریافت گردو، خوراکی مورد علاقه‌شان، مرتبط است. سپس در مرحله آزمایش، موقعیت‌هایی ایجاد کردند که نتیجه آن‌ها مشخص نبود و بررسی کردند پرندگان چگونه واکنش نشان می‌دهند. کاکاتوهایی که چند روز فرصت پرواز آزاد داشتند، در مواجهه با این موقعیت‌های نامشخص بیشتر به سمت گزینه‌ای رفتند که احتمال دریافت گردو در آن وجود داشت؛ رفتاری که پژوهشگران آن را نشانه‌ای از حالت ذهنی مثبت‌تر تفسیر کردند. در مقابل، پرندگانی که برای چند روز امکان پرواز نداشتند، کمتر انتظار داشتند به خوراکی مورد علاقه‌شان برسند و واکنش‌های محتاطانه‌تری نشان دادند.

پژوهشگران از این تفاوت رفتاری نتیجه گرفتند که محرومیت از پرواز ممکن است بر وضعیت ذهنی کاکاتوها تأثیر بگذارد و فرصت انجام یک رفتار طبیعی مانند پرواز، احتمالاً با تجربه‌ای مثبت برای آن‌ها همراه است. پرندگانی که چند روز فرصت پرواز داشتند، در شرایط نامشخص خوش‌بینانه‌تر رفتار می‌کردند. با این حال، بررسی هورمون‌های بدن پرندگان نتیجه‌ی مورد انتظار را نشان نداد. دانشمندان پیش‌بینی کرده بودند که پس از پرواز، سطح هورمون استرس کاهش پیدا کند، اما تغییر مشخصی مشاهده نشد. به گفته ماسن، احتمال دارد کاهش استرس ناشی از احساس بهتر با افزایش هورمون‌های مرتبط با فعالیت فیزیکی پوشانده شده باشد، زیرا خود پرواز نیز برای بدن نوعی فعالیت شدید محسوب می‌شود.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت پرندگان مانند انسان احساس شادی می‌کنند. نسبت دادن احساسات پیچیده به حیوانات همیشه موضوعی بحث‌برانگیز بوده است، زیرا رفتار به‌تنهایی نمی‌تواند تجربه ذهنی موجود زنده را ثابت کند. با این حال، اگر پرندگان توانایی تجربه آگاهانه احساسات را داشته باشند، نتایج مطالعه نشان می‌دهد که پرواز احتمالاً برای کاکاتوهای گالا تجربه‌ای خوشایند است. به گفته ماسن، برای کاکاتوهای گالا پرواز تنها یک حرکت فیزیکی نیست؛ بلکه نوعی «نیاز رفتاری» محسوب می‌شود. یعنی رفتاری که این پرندگان به‌طور طبیعی انگیزه انجام آن را دارند. او معتقد است یافته‌های این پژوهش می‌تواند در نگاه ما به نگهداری از پرندگان در محیط‌های انسانی نیز اهمیت داشته باشد؛ زیرا رفاه حیوانات تنها به جلوگیری از رنج محدود نمی‌شود و باید شرایطی فراهم شود که حیوان بتواند رفتارهای طبیعی خود را نیز انجام دهد.