لاک‌پشت‌های غول‌پیکر؛ از آستانه انقراض به ساکنان غالب سیشل بازگشتند!

کد خبر: ۹۴۳۰۹۵

تاریخ انتشار: ۳۷ : ۱۶ – ۱۹ مهر ۱۴۰۵

خواندنی ها >> خواندنی ها

بازگشت شگفت‌انگیز از آستانه انقراض؛ لاک‌پشت‌های غول‌پیکر اکنون از ساکنان سیشل بیشترند

به گزارش انتخاب: یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که جمعیت لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا در سیشل به ۱۸۰ هزار عدد رسیده و از تعداد ساکنان انسانی این کشور پیشی گرفته است. این لاک‌پشت‌ها که در گذشته به‌دلیل شکار بی‌رویه انسان‌ها در آستانه انقراض قرار داشتند، اکنون شاهد بازگشتی چشمگیر هستند.

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که جمعیت این جانوران در مجمع‌الجزایر سیشل به بیش از ۱۸۰ هزار عدد رسیده است؛ رقمی که حتی از تعداد انسان‌های ساکن این کشور بیشتر است. به گزارش ساینس‌آلرت، پیش از ورود کاوشگران اروپایی، جزایر سیشل زیستگاهی امن برای گونه‌های مختلف جانوری بودند. لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا (Aldabrachelys gigantea) نیز در همین محیط نسبتاً آرام تکامل یافتند. این خزندگان با لاک‌های ضخیم و زره‌مانند خود، در برابر بیشتر خطرات طبیعی محافظت می‌شدند و به‌دلیل کمبود شکارچیان طبیعی، نیازی به سرعت بالا یا رفتار تهاجمی نداشتند.

فراوانی منابع غذایی و نبود تهدیدهای جدی به این لاک‌پشت‌ها امکان می‌داد بدون فشار زیاد برای بقا، عمر طولانی داشته باشند. اما با ورود انسان‌ها، شرایط به‌کلی تغییر کرد. از قرن پانزدهم میلادی، با افزایش رفت‌وآمد کاوشگران اروپایی، دریانوردان و حتی دزدان دریایی به جزایر اقیانوس هند، لاک‌پشت‌های غول‌پیکر به یکی از منابع غذایی در دسترس آن‌ها تبدیل شدند. جثه بزرگ، حرکت آهسته و ناتوانی در فرار سریع، شکار این جانوران را آسان می‌کرد.

دریانوردانی که سفرهای طولانی در دریا داشتند، می‌توانستند بدون زحمت زیاد لاک‌پشت‌ها را شکار و از گوشت آن‌ها به‌عنوان غذا استفاده کنند. در نتیجه، جمعیت لاک‌پشت‌های آلدابرا به‌تدریج کاهش یافت؛ به‌طوری‌که تا قرن نوزدهم، کمتر از هزار لاک‌پشت در آب‌سنگ حلقوی آلدابرا باقی مانده بود. بااین‌حال، وضعیت امروز این جزیره تفاوت چشمگیری با گذشته دارد.

پس از چندین دهه حفاظت از زیستگاه و محدودکردن فعالیت‌های انسانی، جمعیت لاک‌پشت‌ها به سطحی رسیده که پژوهشگران آن را بالاترین میزان ثبت‌شده می‌دانند. براساس پژوهش جدید، اکنون بیش از ۱۸۰ هزار لاک‌پشت غول‌پیکر در آب‌سنگ حلقوی آلدابرا زندگی می‌کنند؛ جمعیتی که برای نخستین بار پس از چند قرن، از جمعیت انسانی کشور سیشل فراتر رفته است.

فراوکه فلایشر-دوگلی، زیست‌شناس حفاظت از طبیعت و مدیرعامل بنیاد جزایر سیشل، می‌گوید حضور بیش از ۱۸۰ هزار لاک‌پشت آزاد در آلدابرا نشان می‌دهد که حفاظت بلندمدت از گونه‌های جانوری تا چه اندازه می‌تواند مؤثر باشد. احیای جمعیت لاک‌پشت‌های آلدابرا حاصل سال‌ها تلاش برای حفاظت از این زیستگاه است.

در سال ۱۹۸۱، آب‌سنگ حلقوی آلدابرا (مجموعه‌ای از جزایر مرجانی حلقه‌مانند در مجمع‌الجزایر سیشل) به منطقه حفاظت‌شده طبیعی با محدودیت‌های سخت‌گیرانه تبدیل شد و یک سال بعد، در سال ۱۹۸۲، در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. این اقدامات به کاهش دخالت‌های انسانی و فراهم‌شدن شرایط مناسب برای افزایش جمعیت لاک‌پشت‌ها کمک کرد.

پژوهش جدید نخستین بررسی جامع و دقیق جمعیت لاک‌پشت‌ها از دهه ۱۹۹۰ تاکنون محسوب می‌شود. بااین‌حال، شمارش این جانوران در جزیره‌ای با پوشش گیاهی انبوه کار ساده‌ای نیست. نانسی بانبری، زیست‌شناس جزیره، توضیح می‌دهد که برنامه پایش لاک‌پشت‌های آلدابرا یکی از طولانی‌ترین برنامه‌های نظارت بر جمعیت جانوران در منطقه است، اما تراکم پوشش گیاهی باعث می‌شود بسیاری از لاک‌پشت‌ها از دید پژوهشگران پنهان بمانند.

دانشمندان برای حل مشکل، از مدل‌سازی آماری استفاده کردند و علاوه‌بر لاک‌پشت‌های مشاهده‌شده، تعداد احتمالی جانورانی را نیز که در جریان بررسی دیده نشده بودند، برآورد کردند. به‌گفته بانبری، این روش دقیق‌ترین برآورد جمعیتی موجود از لاک‌پشت‌های آلدابرا را فراهم کرده است و می‌تواند مبنایی برای بررسی تغییرات جمعیت آن‌ها در دهه‌های آینده باشد.

پژوهشگران همچنین دریافتند که لاک‌پشت‌ها بیشتر در علفزارهای بازی تجمع می‌کنند که به «چمنزار لاک‌پشت‌ها» معروف‌اند. این جانوران با تغذیه مداوم از گیاهان، پوشش علفی چنین مناطقی را کوتاه نگه می‌دارند و در شکل‌گیری و حفظ این زیستگاه‌ها نیز نقش دارند.

افزایش جمعیت لاک‌پشت‌های آلدابرا به‌معنای پایان تهدیدهای پیش روی آن‌ها نیست. اگرچه شکار گسترده به‌دست انسان‌ها دیگر مانند گذشته جمعیتشان را تهدید نمی‌کند، تغییرات اقلیمی و گونه‌های مهاجم همچنان مشکلات جدی برای بقای این جانوران ایجاد می‌کنند. آب‌سنگ حلقوی آلدابرا در برابر افزایش سطح آب دریاها آسیب‌پذیر است.

گرمایش جهانی ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌تواند با افزایش سطح دریا و تشدید خشکسالی، زیستگاه این لاک‌پشت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. از طرف دیگر، حضور گربه‌های وحشی و موش‌های سیاه در جزیره خطر دیگری برای نسل‌های جدید لاک‌پشت‌ها محسوب می‌شود. این جانوران که از گونه‌های مهاجم به شمار می‌روند، تخم‌ها و نوزادان لاک‌پشت‌ها را شکار می‌کنند و می‌توانند بر موفقیت تولیدمثل آن‌ها تأثیر بگذارند.

دیو هادسون، بوم‌شناس دانشگاه اکستر بریتانیا، تأکید می‌کند که آمار جدید نباید به‌عنوان پایان تلاش‌های حفاظتی در نظر گرفته شود. به‌گفته او، هدف پژوهش فراهم‌کردن داده‌های مطمئنی است که مدیران حفاظت از طبیعت بتوانند با کمک آن‌ها تغییرات جمعیت را در آینده دنبال کنند و پیش از آنکه تهدیدهایی مانند خشکسالی، تغییرات اقلیمی و گونه‌های مهاجم خسارت جدی وارد کنند، اقدامات لازم را انجام دهند.